ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Een grensoverschrijdende schenking of erfenis (deel 3)

Schenken of nalaten aan iemand in het buitenland, hoe zit dat juridisch?

U overweegt om uw vermogen aan iemand in het buitenland na te laten of te schenken. Waar moet u dan aan denken als u of de verkrijger in het buitenland woont? Allereerst moet het juridisch kloppen. Maar dan moet u wel weten van welk land de regels gelden. Daarnaast heeft het nalaten of schenken van vermogen fiscale gevolgen. In een reeks van vier blogs gaan wij in op het schenken en nalaten in internationaal perspectief. Daarbij bespreken we zowel de juridische als de fiscale aspecten.
In deze derde bijdrage bespreken we de juridische aspecten in de situatie waarbij de schenker of erflater in Nederland woont en de verkrijger in het buitenland.

Van welk land zijn de regels van toepassing?

Zoals ik in deel 1 al opmerkte, is het de vraag van welk land de regels van toepassing zijn als er meerdere landen bij een schenking of een nalatenschap betrokken zijn. Die vraag wordt voor de niet-fiscale regels beantwoord in het Internationaal Privaatrecht (IPR).

Binnen de Europese Unie zijn veel van deze IPR-regels vastgelegd in verordeningen. Zo zijn er verordeningen voor huwelijken, erfenissen maar ook voor (schenkings-)overeenkomsten. Daarmee passen (nagenoeg) alle EU-landen dezelfde regels toe. Landen waarvoor de verordeningen niet gelden, hebben vaak hun eigen IPR-regels.

Nalaten van een bank-/effectenrekening of een woning

Voor (nagenoeg) alle landen binnen de Europese Unie wijst de Europese Erfrechtverordening het recht aan dat van toepassing is als iemand overlijdt. Overlijdt u als inwoner van Nederland en woont uw familie binnen de EU, dan is het Nederlandse erfrecht op de vererving van uw gehele nalatenschap (al uw bank-/effectenrekeningen en woningen binnen de EU) van toepassing. Met de door de Nederlandse notaris opgestelde Europese Erfrechtverklaring kunt u vervolgens in (nagenoeg) ieder EU-land uw rechten en bevoegdheden tot de nalatenschap aantonen. Daarbij dient aangetekend te worden dat deze verklaring pas sinds 2015 bestaat en dus nog niet overal even bekend is.
Mogelijk is het Nederlandse erfrecht niet van toepassing als u als inwoner van Nederland vermogen nalaat dat zich bevindt in een land waarvoor de Verordening niet geldt. Dat land zal dan zijn eigen regels stellen. Een voorbeeld daarvan is het Verenigd Koninkrijk. Als u daar een bank-/effectenrekening aanhoudt, zal het Verenigd Koninkrijk daarop het erfrecht van uw ‘domicile’ toepassen. En aangezien ‘domicile’ iets anders is dan uw laatste woonplaats of nationaliteit, kan dat dus tot een verrassende uitkomst leiden. Datzelfde kan gebeuren bij de vererving van woningen. Het Verenigd Koninkrijk stelt dat het erfrecht van het land waar de woning is gelegen daarop van toepassing is. Op de vererving van uw Engelse cottage past het Verenigd Koninkrijk dus zijn eigen erfrecht toe.
Woont u in Nederland, maar hebt u niet de Nederlandse nationaliteit? De Europese Erfrechtverordening staat het u dan toe een rechtskeuze uit te brengen voor het erfrecht van uw nationaliteitsland. Vervelend genoeg erkent het Verenigd Koninkrijk geen enkele rechtskeuze. Voor uw Engelse bank-/effectenrekening en cottage kan dus een ander erfrecht van toepassing zijn dan op de rest van uw vermogen.

Schenken van een bank-/effectenrekening of een woning

Als u in Nederland woont en een schenking wilt doen aan iemand die binnen de Europese Unie woont, dan is de verordening genaamd ‘ROME 1’ op uw schenking van toepassing. In bijna alle gevallen zullen dan de Nederlandse schenkingsregels van toepassing zijn. Uw schenking moet dus voldoen aan de voorwaarden die de Nederlandse wetgever heeft gesteld (bijvoorbeeld met betrekking tot de toegestane clausules en de bekwaamheid om te schenken).
Zou u echter een woning schenken, dan verklaart de verordening de schenkingsregels van het land waar de woning is gelegen van toepassing. Schenkt u uw Franse vakantiewoning bijvoorbeeld aan een verkrijger die in Frankrijk woont, dan zal de schenking dus aan de Franse schenkingsregels moeten voldoen.
Maar wat als de vakantiewoning gelegen is in een land waar de verordening niet geldt? Volgens de verordening is dan het recht van dat betreffende land van toepassing. Maar wat zijn de regels van dat land? Raadpleeg hiervoor altijd een (lokale) adviseur. Zo voorkomt u verrassingen.
Net als de Europese Erfrechtverordening geeft ROME 1 u de mogelijkheid om een rechtskeuze te maken. Daarbij staat het u (nagenoeg geheel) vrij om het recht van ieder land dat u maar kunt bedenken te kiezen. Bijvoorbeeld dat de Nederlandse schenkingsregels van toepassing zijn op de schenking van uw Franse vakantiewoning. Maar hier geldt ook weer dat een land dat niet gebonden is aan de verordening zijn (afwijkende) eigen regels kan stellen.

Tot slot

Als u schenkt of nalaat aan iemand die binnen de Europese Unie woont, dan geldt zeer waarschijnlijk dat op uw schenking of erfenis het Nederlandse recht van toepassing is. U kunt daar over het algemeen met een rechtskeuze (beperkt) van afwijken. Lastiger wordt het als u of het vermogen zich niet in een land bevindt waarop de verordeningen van toepassing zijn. Dan kunt u uw schenking of erfenis vormgeven afhankelijk van de lokale regels van internationaal privaatrecht.

In deel 4 bespreken we: Schenken of nalaten aan iemand in het buitenland, hoe zit dat fiscaal?

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Gordon Doull
Gordon Doull Bedrijfsopvolging, familierecht, internationaal erfrecht

Gordon Doull is na zijn studie Notarieel recht een aantal jaren werkzaam geweest als kandidaat-notaris. Daarna maakte hij de overstap naar private banking. Na enkele jaren als vermogensstructureerder gewerkt te hebben, is hij 6 jaar geleden begonnen als specialist estate planning bij ABN AMRO MeesPierson. Als specialist op het gebied van schenken staat hij voor u klaar om te adviseren bij complexere vraagstukken.

Van gedachten wisselen met een specialist?

  • Wanneer het u uitkomt
  • Vrijblijvend
  • Persoonlijk
Een grensoverschrijdende schenking of erfenis (deel 3)
5.0/5 score (2 stemmen)
ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus