ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Circulaire economie: de nieuwe normaal?

Afgelopen week was het weer smullen op het ‘World Economic Forum’ (WEF) in het Zwitserse Davos. Wereldleiders, academici en zakenmensen stonden in de schijnwerpers om hun visie op de wereld tentoon te stellen en dit jaar ontbrak het niet aan bekendheden.

Onder de aanwezigen Emmanuel Macron, Elton John , Donald Trump, Mark Rutte en Koningin Maxima. Ook aanwezig was onze bestuursvoorzitter Kees van Dijkhuizen. Hij mocht de ‘Circular Economy Investor’ award van CNBC in ontvangst nemen vanwege onze duurzaamheidsambities waarbij wordt ingezet op een transitie naar een circulaire economie. Ook sprak hij Al Gore dinsdag tijdens het ontbijt.

Jetson, you’re fired!

Net als vele collega’s ben ik ervan overtuigd dat de circulaire economie de nieuwe normaal moet worden. Die overtuiging heb ik al heel lang. Als kind keek ik heel graag naar de televisieserie “The Jetsons”. Waar de “Flinstones” terug naar het stenen tijdperk gingen speelt deze animatieserie zich af in het jaar 2062 en krijg je een inkijk in het toekomstige leven van een gemiddeld (Amerikaans) gezin woonachtig in de ruimte. Vader George is een 40 jarige mediocre familieman die werkzaam is voor een door winstmaximalisatie gedreven directeur die veel overeenkomsten met Donald Trump vertoont.

Dat de familieman en de zakenman met elkaar botsen is een klassiek recept voor succes omdat het voor veel mensen herkenbare dilemma’s oplevert. Als George opkomt voor zijn eigen (of zijn familie’s) overtuigingen, normen en waarden krijgt hij al snel te horen “Jetson, you’re fired!” (eveneens een zin waar Donald Trump om bekend staat).
Zo herinner ik mij een episode waarin George verantwoordelijk wordt voor een fabriek op een planeet met schattige buitenaardse wezens. George wordt gepromoveerd tot ‘Vice President’ als hij zorgt dat de operatie altijd in bedrijf blijft, maar dat betekent dat de planeet op termijn verwoest zal worden. Een aardige gelijkenis met het huidige klimaatprobleem. Hij werkt lange dagen en ziet zijn familie weinig. Pas als het leven van zijn zoon wordt gered door de lokale buitenaardse bewoners ziet hij in dat hij verkeerd bezig is… Natuurlijk doet George wat elke goede vader zou doen: hij gaat tegen de beslissingen van zijn baas in, sluit de fabriek en laat de lokale bewoners de boel recyclen. Iedereen blij én uiteindelijk blijkt het hergebruik winstgevender waardoor George toch nog Vice President wordt. Eind goed, al goed. En het universum heeft een circulaire economie.

Bill McDonough, een thought leader circulaire economie

Aan dit verhaal moest ik ook denken toen afgelopen zomer William (“Bill”) McDonough ontmoette. Bill is architect en grondlegger van “Cradle-to-Cradle”, een theorie waarbij er geen afval meer is en zo veel mogelijk materialen hergebruikt worden. Het is inmiddels een bekend verhaal: het minimaliseren van afval en maximaliseren van hergebruik stimuleert cohesie voor mens en milieu omdat het winnen van grondstoffen niet houdbaar is op de lange termijn.
Tijdens de lunch werd duidelijk dat ik duidelijk met een ‘thought leader’ op dit gebied te maken had. Zo ontving Bill al in 1996 de presidentiele prijs voor duurzaamheid in de VS, werd hij in 1999 door “Time Magazine” uitgeroepen tot “Hero for the planet” en zette hij de “Circulaire Economie” op de agenda van het WEF, waar hij altijd een graag geziene gast is.

Een optimale circulaire economie: betalen voor gebruik, niet voor bezit

In tegenstelling tot ons huidige “lineaire systeem”, waarbij grondstoffen worden omgezet in producten die na hun levensduur worden vernietigd, is er bij een “circulair systeem” sprake van voortdurend hergebruik van grondstoffen. Volgens McDonough zouden materialen terug moeten worden opgenomen door de natuur of moeten worden hergebruikt. Door het hergebruiken van materialen zou de economische waarde op de lange termijn hoger moeten zijn dan gebruiken en wegwerpen.
Zo zal je in een optimale circulaire economie niet meer betalen voor bezit, maar voor gebruik. Zo kan je bijvoorbeeld al betalen voor “lichturen” in plaats van het kopen van spaarlampen. Een ander voorbeeld zijn ecologische t-shirts van C&A die door de natuur volledig afbreekbaar zijn. Nog mooier is als de vezels opnieuw gebruikt kunnen worden. Zoals spijkerbroeken die gebruikt zijn voor het isoleren van het nieuwgebouwde Circl paviljoen voor het hoofdkantoor van ABN AMRO. Dat dit momenteel nog niet de standaard in de markt is mag duidelijk zijn.

Wij leven in het Flinstone tijdperk

Hoe nieuw is de circulaire economie eigenlijk? “The Jetsons” komt uit de jaren 60 en McDonough’s boeken zijn geschreven rond de eeuwwisseling. Tientallen jaren kon iedereen al zien aankomen dat een circulaire economie noodzakelijk is. En ondanks dat er inmiddels veel meer bereidheid is leven we toch nog vooral in het “Flinstone tijdperk”. De voordelen voor mens en milieu wegen in veel situaties niet op tegen de korte termijn winstgevendheid van de oude “lineaire economie”.

Suggestie voor Davos

Wie toch nog twijfelt raad ik aan de TED talk van Bill McDonough of de actie van George Jetson te bekijken. Laat er mede dankzij hen meer aandacht voor de “circulaire economie” zijn zodat de makers van de animatieserie geen gelijk krijgen en wij dus niet hoeven te wachten tot 2062 voordat er fabrieken gesloten worden en hergebruik overwint. Als je de episode van “The Jetsons” kijkt dan is het hergebruiken van basismaterialen een “no-brainer”, alleen al vanwege die zielige buitenaardse wezens. Dat is heel duidelijk voor de doelgroep van de animatieserie (4 of 5 jaar oude peuters). Wellicht een goede suggestie om de episode van deze animatieserie volgend jaar te vertonen op het WEF. Want volgens mij hebben veel beroemdheden, in het bijzonder één president, vroeger duidelijk niet goed opgelet bij het kijken.

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Vincent Triesschijn
Vincent Triesschijn
ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Wellicht is dit ook interessant...