Direct naar content

Tot 1 januari 2018 was trouwen in een algehele gemeenschap van goederen de norm. Inmiddels is na een lang proces de wet aangepast. Nu komt de regering met een wetsvoorstel dat de oude algehele gemeenschap van goederen doet herleven als makkelijk toegankelijk stelsel. Maar er zijn eigenlijk geen redenen om dat een goed idee te vinden.

Een huwelijk in een algehele gemeenschap van goederen

Wat was bij een huwelijk vóór 1 januari 2018 ook alweer het uitgangspunt? Als er geen huwelijkse voorwaarden waren opgesteld, trad een algehele gemeenschap van goederen automatisch in werking. Het vermogen van de echtgenoten werd dan hun gezamenlijke bezit. Dat gold zowel voor het vermogen dat zij hadden op het moment van trouwen als voor het toekomstig vermogen. In de regel vormden schenkingen en erfenissen hierop een uitzondering. In de meeste gevallen gold hiervoor namelijk een uitsluitingsclausule. De clausule gemaakt door de schenker of overledene die bepaalt dat de schenking of erfenis privé is van de ontvanger. Zo wordt voorkomen dat de schenking of erfenis moet worden gedeeld bij een echtscheiding.

Trouwen in gemeenschap van goederen: nadelen

De algehele gemeenschap van goederen past op zich goed in een situatie waarin echtgenoten min of meer in dezelfde vermogenspositie verkeren bij de start van een huwelijk. En wanneer zij vervolgens gedurende hun hele leven met elkaar getrouwd blijven. De praktijk is natuurlijk al lang niet meer zo ordelijk.  Voor grote groepen mensen pakt de gemeenschap van goederen uit als een gemeenschap van schulden. De echtgenoten worden namelijk ook verantwoordelijk voor elkaars (studie)schulden. En dat het de norm is dat schenkingen en erfenissen aan een uitsluitingsclausule worden verbonden, geeft ook aan dat het oude systeem niet meer aansluit bij de wens van de meeste mensen. Verder zag menige ‘golddigger’ of ‘ladykiller’ de algehele gemeenschap van goederen als een kans om via een huwelijk de eigen vermogenspositie flink te verbeteren. Ziet u hier voor een triest voorbeeld.

Trouwen zonder huwelijkse voorwaarden in 2018

Als u nu zou trouwen zonder huwelijkse voorwaarden, treedt er geen algehele gemeenschap van goederen in werking, maar een beperkte gemeenschap van goederen. Anders dan bij de algehele gemeenschap van goederen blijft bij de beperkte gemeenschap van goederen voorhuwelijks vermogen, schenkingen en erfenissen buiten de gemeenschap. Bezit dat er voor het huwelijk al was en schenkingen en erfenissen die tijdens het huwelijk worden verkregen, blijven dus privévermogen. Het voorhuwelijks vermogen moet overigens worden genuanceerd: het moet gaan om vermogen dat voor het huwelijk niet al gezamenlijk bezit was. Heeft men bijvoorbeeld voor het huwelijk samen een huis gekocht, dan valt dat huis na het huwelijk toch in de huwelijksgemeenschap. Ook als het huis niet is gekocht in een 50/50-verhouding maar bijvoorbeeld in een 70/30-verhouding. Na het huwelijk is het een 50/50-verhouding. Dit geldt ook voor de eventuele hypotheekschuld op het huis. Het is dus steeds opletten of het wettelijke systeem aansluit bij de situatie van het echtpaar.

Pas op! Trouwen is complex

Hiervoor heb ik de spelregels zeer beknopt op een rij gezet. Dat geeft nog best een ingewikkeld beeld. En de echte vraag is: hoe pakken deze spelregels uit in een concrete situatie? Dat is eigenlijk steeds maatwerk. Dus u dient goed te kijken naar wat de huidige situatie is, wat de toekomstverwachtingen zijn en hoe een bepaald huwelijksstelsel daarbij aansluit. Dan kan de conclusie zijn dat een algehele gemeenschap van goederen of de beperkte gemeenschap van goederen prima past. Maar dat aannemen zonder voorafgaande controle is een gok. De praktijk leert dat een dergelijke controle (al dan niet met een adviseur) met het huwelijk in zicht er nogal eens bij inschiet.

In het hiervoor genoemde trieste voorbeeld heeft de rechter het huwelijk beëindigd. Deze rechter kwalificeerde het huwelijk als een complexe beslissing, leidend tot verregaande gevolgen van emotionele, juridische, financiële en fiscale aard, zowel tijdens als ook na het einde van het huwelijk. Dat zet je aan het denken. De stelling dat het eigenlijk onverantwoord is dat mensen zonder voorafgaand advies in een huwelijk mogen stappen, durf ik inmiddels best te verdedigen.

Nieuw wetsvoorstel

Met de aanpassing van de wet per 1 januari 2018 moeten mensen die willen trouwen in algehele gemeenschap van goederen huwelijkse voorwaarden maken,en dat kost geld. In het regeerakkoord was de afspraak opgenomen dat men ging bekijken hoe de noodzaak tot het maken van notariskosten kon worden weggenomen voor mensen die willen trouwen in algehele gemeenschap van goederen. Waarom de drempel voor een huwelijk in algehele gemeenschap van goederen zo moet worden verlaagd, is niet aangegeven. Waarom deze mensen geen en andere mensen wel notariskosten moeten betalen, ook niet. Ik denk bijvoorbeeld aan een startende ondernemer die huwelijkse voorwaarden wil. Is die geen kostenvoordeel gegund?

Wet wegnemen notariskosten bij algehele gemeenschap van goederen

De eerste gedachte van de regering was dat notarissen huwelijkse voorwaarden met een algehele gemeenschap van goederen gratis moesten gaan aanbieden. Dat stuitte op begrijpelijke bezwaren van notarissen. Dan moet de wet maar worden aangepast. Wat houdt het wetsvoorstel in? Het aanstaande echtpaar kan tot een werkdag vóór het huwelijk, eventueel met een e-mail, aan de ambtenaar van de burgerlijke stand aangeven dat zij willen trouwen in algehele gemeenschap van goederen. Of dit een goed idee is voor dit echtpaar en of zij zich de gevolgen ervan realiseren is de eigen verantwoordelijkheid en vrijheid van mensen.

Afsluiting

Het schrappen van formaliteiten en kosten als zij niet nodig zijn, is een goed uitgangspunt. Maar in dit geval vind ik het geen goed idee. Ik denk dat het aantal mensen dat een weloverwogen beslissing hierover neemt klein zal zijn,maar dat de deur voor misbruik open wordt gezet, is voor mij eigenlijk al reden genoeg om dit voorstel af te wijzen. Dat is slechts mijn mening. Het wetsvoorstel bevindt zich in de conceptfase. Als u er een mening over heeft, kunt u die hier naar voren brengen.

Heeft u een vraag over dit artikel?

De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.