Direct naar content

Wie zitten er achter een organisatie? Dat is niet altijd duidelijk. Maar dat verandert binnenkort.

In de vierde Europese anti-witwasrichtlijn is afgesproken dat alle EU-lidstaten uiterlijk op 26 juni 2017 een centraal UBO-register instellen. Nederland gaat dat dus ook doen.

‘UBO’ staat voor ‘Ultimate Beneficial Owner’, de uiteindelijk belanghebbende in een vennootschap of andere juridische entiteit. Het register met transparante informatie moet voorkomen dat criminelen zich kunnen verbergen achter BV’s of andere rechtsvormen. En dat zij het financiële stelsel gebruiken voor fraude, belastingontduiking, het witwassen van geld of terrorismefinanciering. Wat is de laatste stand van zaken?

Contouren UBO-register zichtbaar

Begin 2016 heeft het kabinet de contouren (pdf) van het UBO-register bekendgemaakt. Welke keuzes zijn gemaakt? Hieronder ga ik in op een aantal belangrijke aspecten.

Wie is/zijn UBO?

‘UBO’ is zowel een abstract als een complex begrip. Van geval tot geval zal namelijk verschillen wie dat is. De UBO is kortweg een natuurlijk persoon – een mens – die, al dan niet achter de schermen, bij een vennootschap of een andere juridische entiteit ‘aan de touwtjes trekt’. Dat hoeft niet de persoon te zijn die de transactie daadwerkelijk doet. Een tussenpersoon of een zakelijk waarnemer kan de transactie doen volgens de Belastingdienst. Er kunnen tegelijk meer UBO’s zijn.

Waaruit blijkt wie de UBO is? Bijvoorbeeld uit een toereikend percentage van eigendom, aandelen en/of stemrechten. In de brief van het kabinet staat als indicatie van dat percentage: ‘meer dan 25%’. Maar een UBO kan ook iemand zijn die bijvoorbeeld het (contractuele) recht heeft om bestuurders te ontslaan. Als er dan nog steeds geen UBO is, kan het ook iemand zijn van het hoger leidinggevend personeel.

Om welke vennootschappen en entiteiten gaat het?

Bij een eenmanszaak staat al vast wie de uiteindelijk belanghebbende is, namelijk de ondernemer zelf. Opname van de eenmanszaak in het UBO-register heeft dan ook geen toegevoegde waarde. Ook publiekrechtelijke rechtspersonen, bijvoorbeeld provincies en gemeenten, vallen vooralsnog buiten het UBO-register.

Om welke rechtsvormen gaat het dan wel bij het UBO-register in Nederland? Vennootschappen en andere juridische entiteiten die in Nederland zijn opgericht. Het register zal zoveel mogelijk aansluiten bij het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, de vermoedelijke beheerder van het UBO-register.

Het Nederlandse Handelsregister noemt de volgende entiteiten: BV, NV, stichting, vereniging, rederij, maatschap, vennootschap onder firma, commanditaire vennootschap, coöperatie, kerkgenootschap, vereniging van eigenaars, onderlinge waarborg maatschappij, overige privaatrechtelijke rechtspersonen, Europees economisch samenwerkingsverband, Europese NV (SE), Europese coöperatieve vennootschap (SCE), buitenlandse rechtsvorm.

Wat zijn de privacywaarborgen?

Het UBO-register in Nederland zal een openbaar register zijn. Dat betekent dat het voor iedereen toegankelijk is. Maar het kabinet heeft ook gekozen voor de mogelijkheid het te koppelen aan de volgende 4 privacywaarborgen:

  • Iedere gebruiker wordt geregistreerd.
  • Er wordt een vergoeding gevraagd voor inzage.
  • Er is slechts inzage in een beperkte set van 6 gegevens. Specifiek aangewezen autoriteiten en de FIU-NL, de Financial Intelligence Unit – Nederland, die geheimhoudingsverplichtingen hebben, krijgen inzage in meer gegevens vanwege hun toezicht- en opsporingstaken.
  • Bij een risico op bijvoorbeeld kidnapping, chantage, geweld of intimidatie wordt steeds per individueel geval een nauwkeurige beoordeling gemaakt van de risico’s en wordt bezien of (bepaalde) UBO-informatie kan worden afgeschermd.

Om welke informatie gaat het?

De beperkte set met informatie die openbaar wordt in het UBO-register bestaat uit de volgende 6 gegevens over een UBO:

  • naam
  • geboortemaand
  • geboortejaar
  • nationaliteit
  • woonstaat
  • aard en omvang van het door de uiteindelijk belanghebbende gehouden economisch belang

Dit is het minimum. De extra informatie voor de specifiek aangewezen autoriteiten en de FIU-NL bevat de geboortedag, -plaats en -land, het adres, zo mogelijk een BSN en/of buitenlands fiscaal identificatienummer (TIN) en de bepaalde documentatie ter verificatie en onderbouwing. Deze aanvullende informatie is dus niet voor iedereen voor inzage beschikbaar.

Centraal aandeelhoudersregister

Naast het UBO-register komt er binnenkort ook een centraal aandeelhoudersregister (CAHR). De omvang en inhoud van het CAHR zijn anders dan bij het UBO-register. Het doel is wel hetzelfde. Volgens de Tweede Kamer is het CAHR naast het UBO-register belangrijk bij het opsporen van misdrijven via BV’s of niet beursgenoteerde NV’s. Maar bij de registratie van aandeelhoudersinformatie in het CAHR is het niet relevant of de aandeelhouder ook feitelijke of formele zeggenschap heeft over de BV of de niet beursgenoteerde NV. Die informatie kan men straks afleiden uit het UBO-register.

Zorgen

Met het doel van het UBO-register, en van het centraal aandeelhoudersregister, zal (vrijwel) iedereen het eens zijn. Maar betrokkenen en adviseurs vragen zich af of het UBO-register het juiste middel is om dat doel te bereiken.

Vooral familiebedrijven maken zich grote zorgen. Zijn de privacywaarborgen voldoende voor het gevoel van privacy en veiligheid bij de vennootschappen, entiteiten en de families die dit raakt? En wordt dan het doel wel bereikt?

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) vraagt of het UBO-register bruikbaar is. ‘Wie de UBO(‘s) is (zijn), is veelal niet met zekerheid vast te stellen. Verder zal het register door de hierin op te nemen entiteiten zelf gevuld gaan worden. Hierdoor is de kans groot dat de inhoud van het register niet betrouwbaar is. Op grond van de richtlijn mogen de afnemers van de gegevens ook niet op de juistheid van het register vertrouwen. De inhoud kan slechts als hulpmiddel worden gebruikt om tot de vaststelling van de identiteit van UBO´s te komen. Als het register onbetrouwbaar is, heeft het weinig toegevoegde waarde.’

Wetsvoorstel waarschijnlijk rond zomer 2016

De Europese regels schrijven voor dat het UBO-register er uiterlijk op 26 juni 2017 is. De Nederlandse wetgeving daarvoor is in voorbereiding. Het kabinet zal de contouren nader invullen na overleg met belanghebbende organisaties. Waarschijnlijk rond deze zomer stuurt het kabinet het wetsvoorstel voor de invoering van het UBO-register naar de Tweede Kamer. Dan weten we (nog) meer.

Heeft u een vraag over dit artikel?

De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.

Meer over dit onderwerp

Gerelateerde artikelen