Chat with us, powered by LiveChat

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Conflict rondom erfenis? Probeer nalatenschapsmediation

Wanneer een dierbaar familielid komt te overlijden komen emoties en geldzaken samen. Helaas is dat niet altijd een gelukkige combinatie. Steeds vaker leidt een erfenis tot rechtszaken en familiebreuken. Nalatenschapsmediation biedt een alternatief.

Waarom zijn er veel conflicten over erfenissen?

Iedere nabestaande gaat verschillend om met het verlies van een dierbare. In conflicten lijkt het meestal te gaan om materiële zaken, maar juist het oud familiezeer dat naar boven komt is in veel gevallen het probleem. Bijvoorbeeld omdat één van de kinderen altijd voor moeder heeft gezorgd en het andere kind naar het buitenland is vertrokken en pas weer bij de uitvaart in beeld komt. Wanneer dit kind dan bijvoorbeeld evenveel erft, voelt dit voor de eerste niet altijd eerlijk. Of de kinderen komen er na het overlijden achter dat ze niet gelijk zijn behandeld met schenkingen.

Dat erfenissen steeds vaker tot rechtszaken leiden, komt onder andere doordat de Nederlander mondiger is geworden. We nemen minder snel genoegen met wat bijvoorbeeld een notaris of advocaat zegt. Ook zijn de familiebanden vaak losser dan vroeger en zijn er meer samengestelde gezinnen.

Waarom nalatenschapsmediation?

Wanneer een conflict eindigt bij de rechter, zijn de onderlinge relaties meestal ernstig beschadigd. In een rechtszaal worden vaak de materiële zaken uitgevochten op juridische standpunten. Terwijl het in de meeste gevallen juist om onderliggende gevoelens gaat. Wanneer de uiteindelijke uitspraak komt, kan vaak één van de partijen zich niet vinden in deze uitspraak. Daarnaast zijn de kosten van een rechtsgang vaak hoog. Om nog niet eens te spreken wat zo’n rechtszaak voor gevolgen heeft voor de onderlinge band. Wanneer men nog verder met elkaar wil of moet, kan men beter denken aan een alternatief als mediation. Als dit echt niet meer werkt, kan men altijd nog naar de rechter.

Bij echtscheidingen waarbij kinderen betrokken zijn, wordt mediation steeds vertrouwder. Men moet immers nog met elkaar verder; ouder blijft men namelijk altijd. Bij conflicten rondom erfenissen, is dit niet anders. Bij ernstige conflicten zegt men soms te willen breken met familie, maar het bloed gaat toch echt waar het niet gaan kan! Familie blijf je altijd. Daarnaast hebben conflicten in de familie ook invloed (en soms diepe wonden) bij generaties daarna. Nalatenschapsmediation kan voorkomen dat families uit elkaar vallen. De mediation kan soms ook familieleden weer dichter bij elkaar brengen.

Wat is nalatenschapsmediation?

Mediation is een vorm van conflictbeheersing zonder tussenkomst van een rechter. Een onafhankelijke deskundige (de mediator) begeleidt de partijen bij het vinden van een eigen oplossing. Een nalatenschapsmediator is een gespecialiseerde mediator met kennis van erfrecht en familierelaties specifiek rondom het overlijden. De mediator kiest geen partij, zoals bij een advocaat wel het geval is. In mediation is namelijk niet van belang wie er gelijk heeft. Het is juist de bedoeling dat partijen een oplossing vinden, waarin zij zich allen kunnen vinden. De mediator zoekt naar de gemeenschappelijke belangen en probeert begrip te kweken voor andermans standpunten. Hierin ligt vaak de oplossing van het conflict. Er wordt ook veel aandacht besteed aan emotionele en psychologische aspecten.

Hoe gaat nalatenschapsmediation in zijn werk?

Deelname aan de mediation is vrijwillig, maar er wordt wel een inspanningsverplichting gevraagd om tot een oplossing te komen. De gesprekken kunnen met alle partijen zijn, maar ook individueel met de mediator. Alles wat er besproken wordt, is vertrouwelijk tenzij er expliciete andere afspraken worden gemaakt. Zaken die tijdens de mediation naar voren zijn gekomen en niet op een andere wijze verkrijgbaar waren, mogen dan ook niet in een eventuele latere rechtszaak gebruikt worden. Voordat de mediation begint, wordt een mediationovereenkomst getekend met deze afspraken. Wanneer de mediation uiteindelijk tot een oplossing voor het conflict leidt, worden afspraken in een vaststellingsovereenkomst vastgelegd. Partijen zijn aan deze afspraken pas gebonden als de vaststellingsovereenkomst is ondertekend.

Kunt u ook al iets tijdens leven doen?

Jazeker! Het probleem van ruzies omtrent erfenissen ligt vaak in het feit dat er niet goed is nagedacht over de (gevolgen van de) nalatenschap door de erflater. Veel mensen hebben zelfs geen testament. Of een testament dat is verouderd. Dus maak een testament en houd deze up-to-date.

Verwacht u problemen? Benoem dan in ieder geval een onafhankelijke executeur. Het onderliggende conflict wordt hier alleen (meestal) niet mee opgelost. Als je voorafgaand al weet dat de nalatenschap problemen gaat opleveren, waarom dan niet voorafgaand met elkaar spreken? Ook vooruitlopend op het overlijden zou je daarom heel goed een nalatenschapsmediator kunnen inschakelen (pre-nalatenschapsmediation). Wanneer zaken besproken zijn vóór het overlijden, gaat het na het overlijden bijna nooit fout. Er kunnen afspraken gemaakt worden, zodat het later goed is geregeld en ruzie of onenigheid kan worden voorkomen.

Conclusie

Bij een conflict kan de focus helemaal gericht zijn op het winnen van dat conflict. Dat kan leiden tot een situatie die alleen maar verliezers kent. Met mediation ligt de focus op een oplossing waarbij elke partij zich kan vinden. Bij conflicten over nalatenschappen zien we mediation een steeds grotere rol krijgen. Dat is een goede ontwikkeling. Het mooist is het als het tijdens uw leven lukt om een conflict na uw overlijden te voorkomen.

 

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Chantal Barendse
Chantal Barendse senior specialist Bewindvoering en Executele

Chantal Barendse is werkzaam op de afdeling Wealth Structuring als senior specialist Bewindvoering & Executele. Chantal heeft notarieel recht en Nederlands privaatrecht gestudeerd. Ze is gestart als kandidaat-notaris en was daarna universitair docent aan de Universiteit Utrecht. Daar heeft ze onder andere lesgegeven in het vak erfrecht. Zij is gecertificeerd (SCE) executeur.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Wellicht is dit ook interessant...