ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Een grensoverschrijdende schenking of erfenis (deel 1)

Schenken of nalaten vanuit het buitenland, hoe zit dat juridisch?

U overweegt om uw vermogen aan iemand na te laten of te schenken. Waar moet u dan aan denken als u of de verkrijger in het buitenland woont? Allereerst moet het juridisch kloppen. Maar dan moet u wel weten van welk land de regels gelden. Daarnaast heeft het nalaten of schenken van vermogen fiscale gevolgen. In een reeks van vier blogs gaan wij in op het schenken en nalaten in internationaal perspectief. Daarbij bespreken we zowel de juridische als de fiscale aspecten.

In deze eerste bijdrage bespreken we de juridische aspecten in de situatie waarbij de schenker of erflater in het buitenland woont en de verkrijger in Nederland.

Van welk land zijn de regels van toepassing?

Als er meerdere landen bij een schenking of een nalatenschap betrokken zijn, is het de vraag van welk land de regels van toepassing zijn. Die vraag wordt voor de niet-fiscale regels beantwoord in het Internationaal Privaatrecht (IPR). Welk land er in dat geval belasting heft, leest u in een van onze volgende blogs.

Binnen de Europese Unie zijn veel van deze IPR-regels vastgelegd in Verordeningen. Zo zijn er Verordeningen voor huwelijken, erfenissen maar ook voor (schenkings-)overeenkomsten. Daarmee passen (nagenoeg) alle EU-landen dezelfde regels toe. Landen waarvoor de Verordeningen niet gelden, hebben vaak hun eigen IPR-regels.

Nalaten van een bank-/effectenrekening of een woning

In een EU-land met Europese Erfrechtverordening

Als u overlijdt terwijl u in een EU-land woont waar de Europese Erfrechtverordening van toepassing is, dan is het erfrecht van uw woonland van toepassing. Overlijdt u als inwoner van België, dan stelt de Verordening dat het Belgische erfrecht op de vererving van uw gehele nalatenschap (bank-/effectenrekening en woningen) van toepassing is.

In een land waar de Verordening niet geldt

Dat is mogelijk anders als u vermogen nalaat in een land waarvoor de Verordening niet geldt. Dat land zal dan zijn eigen regels stellen. Een voorbeeld daarvan is het Verenigd Koninkrijk. Als u daar een bank-/effectenrekening aanhoudt, zal het Verenigd Koninkrijk daarop het erfrecht van uw ‘domicile’ toepassen. En aangezien ‘domicile’ iets anders is dan uw laatste woonplaats, kan dat dus tot een verrassende uitkomst leiden. Datzelfde kan gebeuren bij de vererving van woningen. Het Verenigd Koninkrijk stelt dat het erfrecht van het land waar uw woning is gelegen, daarop van toepassing is. Op de vererving van uw Engelse cottage past het Verenigd Koninkrijk dus zijn eigen erfrecht toe.

Deze serie wordt gemaakt door onze specialisten Gordon Doull en René Bruel.

Een ‘rechtskeuze’ voor het Nederlandse recht

Hebt u liever dat het Nederlandse erfrecht van toepassing is op de vererving van uw gehele vermogen, dan biedt de Verordening u die mogelijkheid. U kunt dan een rechtskeuze uitbrengen voor het Nederlandse recht. Voorwaarde is wel dat u de Nederlandse nationaliteit hebt (en in een gebonden EU-land woont). Vervelend genoeg erkent het Verenigd Koninkrijk geen enkele rechtskeuze. Voor uw Engelse bank-/effectenrekening en cottage kan dus een ander erfrecht van toepassing zijn dan op de rest van uw vermogen.

Schenken van een bank-/effectenrekening of een woning

Als u in de Europese Unie woont

Als u in een land van de Europese Unie woont, dan is de kans groot dat Verordening genaamd ‘ROME 1’ op uw schenking van toepassing is. In bijna alle gevallen zullen dan de schenkingsregels van uw woonland van toepassing zijn. Woont u in België, dan zal uw schenking dus moeten voldoen aan de voorwaarden die de Belgische wetgever heeft gesteld (bijvoorbeeld met betrekking tot de toegestane clausules en de bekwaamheid om te schenken).
Zou u echter een woning schenken, dan verklaart de Verordening de schenkingsregels van het land waar de woning is gelegen van toepassing. Woont u in België en schenkt u uw Franse vakantiewoning aan de verkrijger in Nederland, dan zal de schenking dus aan de Franse schenkingsregels moeten voldoen.

In een land waar de Verordening niet geldt

Maar wat nu als u niet in een land woont waar de Verordering van toepassing is? Of als de vakantiewoning gelegen is in een land waar de Verordening niet geldt? Volgens de Verordening is dan het recht van dat betreffende land van toepassing. Maar sla er voor de volledigheid ook nog de regels van dat land zelf op na.

Ook bij schenken is een rechtskeuze mogelijk

Net als de Europese Erfrechtverordening geeft ROME 1 u de mogelijkheid om een rechtskeuze te maken. Daarbij staat het u (nagenoeg geheel) vrij om het recht van ieder land dat u maar kunt bedenken te kiezen. Bijvoorbeeld dat de Belgische schenkingsregels van toepassing zijn op de schenking van uw Franse vakantiewoning. Maar hier geldt ook weer dat een land dat niet gebonden is aan de Verordening zijn (afwijkende) eigen regels kan stellen.

Dus: in de EU gelden meestal de regels van uw woonland

Als u in een land in de Europese Unie woont waarvoor de Verordeningen gelden, dan is de hoofdregel dat op uw schenking of erfenis de regels van uw woonland van toepassing zijn. U kunt daar over het algemeen met een rechtskeuze (beperkt) van afwijken. Lastiger wordt het als u of het vermogen zich niet in een land bevindt waarop de Verordeningen van toepassing zijn. Dan kunt u uw schenking of erfenis vormgeven afhankelijk van de lokale regels van internationaal privaatrecht.

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Gordon Doull
Gordon Doull Bedrijfsopvolging, familierecht, internationaal erfrecht

Gordon Doull is na zijn studie Notarieel recht een aantal jaren werkzaam geweest als kandidaat-notaris. Daarna maakte hij de overstap naar private banking. Na enkele jaren als vermogensstructureerder gewerkt te hebben, is hij 6 jaar geleden begonnen als specialist estate planning bij ABN AMRO MeesPierson. Als specialist op het gebied van schenken staat hij voor u klaar om te adviseren bij complexere vraagstukken.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus