Chat with us, powered by LiveChat

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Hypotheek in box 3 soms voordeliger (1)

De overheid heeft door diverse maatregelen het fiscale voordeel van de hypotheekrenteaftrek in box 1 steeds verder beperkt. Een eigenwoningschuld in box 1 is daardoor niet langer zonder meer voordelig. In bepaalde situaties levert een schuld in box 3 een gunstiger resultaat op. Maar kan een eigenwoningschuld wel in box 3 terechtkomen? En als het al kan, wanneer is dat dan gunstig?

Bepalende factoren

3 belangrijke factoren die ervoor zorgen dat vandaag de dag een eigenwoninglening in box 3 steeds vaker voordeliger uitvalt dan een eigenwoninglening in box 1 zijn:

  • de historisch lage hypotheekrente;
  • het fors hogere eigenwoningforfait vanaf ruim € 1 miljoen (‘villataks’);
  • de aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld (‘Hillen-aftrek’).

Bijtelling eigenwoningforfait

De eigen woning (hoofdverblijf) wordt belast in box 1 van de inkomstenbelasting. Als eigenwoningbezitter moet u jaarlijks een bepaald percentage van de WOZ-waarde bij uw inkomen in box 1 optellen: het eigenwoningforfait. Bij een waarde tot € 1.080.000 is dat 0,65% (2019). Maar bedraagt de WOZ-waarde meer dan € 1.080.000? Dan geldt over het meerdere een bijtelling van 2,35%. Dit wordt ook wel ‘villataks’ genoemd.

Aftrek rente eigenwoningschuld

Tegenover de bijtelling van het eigenwoningforfait staat dat de rente over schulden in verband met de eigen woning onder voorwaarden aftrekbaar is van het inkomen in box 1. Voor zover de rente meer bedraagt dan de bijtelling van het eigenwoningforfait, levert de aftrekpost ook effectief fiscaal voordeel op. Het hoogste tarief in box 1 bedraagt 51,75%. En daalt de komende jaren verder tot 49,50% vanaf 2021. Maar het belastingvoordeel is al sinds 2014 niet meer altijd gelijk aan het tabeltarief. Voor zover de renteaftrek het inkomen in de hoogste tariefschijf – inkomen boven € 68.507 – heeft verlaagd, moet u 2,75% (2019) extra belasting betalen over het afgetrokken rentebedrag. Waardoor het maximale effectieve voordeel nog maar 49% is. In de komende jaren zal dit in versneld tempo verder dalen. Vanaf 2023 zal het maximale fiscale voordeel van renteaftrek in box 1 gelijklopen met het basistarief in box 1 van circa 37%.

  eigenwoning-forfait laag eigenwoning-forfait hoog toptarief box 1 max. voordeel renteaftrek
2019 0,65% 2,35% 51,75% 49%
2020 0,60% 2,35% 50,50% 46%
2021 0,50% 2,35% 49,50% 43%
2022 0,50% 2,35% 49,50% 40%
2023 0,45% 2,35% 49,50% ±37%

‘Hillen-aftrek’

Wanneer iemand minder hypotheekrente aftrekt dan de bijtelling van het eigenwoningforfait, valt het saldo van die twee bedragen positief uit. Door de ‘villataks’ zal dit bij bezitters van dure huizen sneller het geval zijn. De zogenaamde ‘Hillen-aftrek’ zorgt ervoor dat het positieve saldo wordt gecompenseerd. Tot 2019 compenseerde de Hillen-aftrek het positieve saldo voor 100%, waardoor het saldo van inkomsten uit eigen woning op nul uitkwam. En men uiteindelijk ook geen inkomstenbelasting meer betaalde over het eigenwoningforfait. Vanaf 2019 is dit niet langer zo: de Hillen-aftrek wordt namelijk in 30 jaarlijkse stapjes afgebouwd tot nihil. In 2019 compenseert de Hillen-aftrek een positief saldo van eigenwoningforfait en renteaftrek nog maar voor 96,67%. In 2020 zal dit nog voor 93,33% het geval zijn, enzovoort. Hierdoor resteert toch nog een positief bedrag waarover men IB in box 1 betaalt. Door de verdere afbouw van de Hillen-aftrek neemt dat bedrag steeds verder toe. Tot het uiteindelijk gelijk is aan de bijtelling van het eigenwoningforfait.

Schuld in box 3

Voor zover het totaal van de schulden in box 3 meer is dan € 3.100 (voor fiscaal partners samen € 6.200) wordt de grondslag waarover de zogenoemde vermogensrendementsheffing berekend wordt lager. Gesteld dat er voldoende belaste bezittingen in box 3 tegenover staan, levert een schuld in box 3 een belastingbesparing op. Sinds 2017 is de effectieve belastingdruk in box 3 afhankelijk van de omvang van het vermogen in box 3. En is dus ook de fiscale besparing die een box 3-schuld oplevert afhankelijk van de omvang van het vermogen. Bedraagt het box 3-vermogen meer dan ruim € 1 miljoen per fiscaal partner? Dan kan de fiscale besparing oplopen tot 1,68% (2019) van de schuld. Wel zorgt het afbouwen van de Hillen-aftrek ervoor dat u rekening moet houden met extra inkomstenbelasting in box 1.

De ene schuld is de andere niet

Als u de netto kosten van een schuld in box 1 vergelijkt met die van een schuld in box 3 is het essentieel om het volgende onderscheid te maken. Kijkt u naar de kosten van de totale eigenwoningschuld als geheel? Of gaat het om de extra kosten van een aanvullende lening? Bijvoorbeeld om een verbouwing te financieren. Als u naar de totale eigenwoningschuld kijkt, dan bepaalt de bijtelling van het eigenwoningforfait de omvang van het fiscale voordeel in box 1. Maar gaat het om een aanvullende lening? Dan levert elke euro aan extra rente evenveel fiscaal voordeel op. Gesteld dat de rente op de al aanwezige eigenwoningschuld sowieso al meer bedraagt dan het eigenwoningforfait. Wat betreft schulden in box 3 maakt het een groot verschil of er wel of niet belaste bezittingen in box 3 tegenover staan. Als die niet (of onvoldoende) aanwezig zijn, levert een schuld in box 3 effectief immers geen fiscaal voordeel op.

Tot slot

Hierboven merkte ik op dat een eigenwoningschuld in box 1 in sommige situaties weinig of zelfs helemaal geen fiscaal voordeel oplevert. De huidige relatief lage hypotheekrentetarieven zorgen ervoor dat de fiscale besparing in box 1 navenant beperkt is. Een schuld in box 3 levert normaliter wél een fiscale besparing op, gesteld dat er positief vermogen tegenover staat. Daardoor kan een schuld in box 3 onder omstandigheden voordeliger zijn dan een schuld in box 1. Welke situaties dat zijn, licht ik toe in deel 2 van dit artikel.

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van René Bruel
René Bruel DGA en BV, internationale belastingen

René Bruel is werkzaam binnen het Kenniscentrum. Hij houdt zich met name bezig met internationale vraagstukken op het gebied van vermogensstructurering en estate planning. Daarbij bouwde hij een bijzondere expertise op over financiële en fiscale aspecten bij het tweede huis in het buitenland.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus