Chat with us, powered by LiveChat

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Hypotheek in box 3 soms voordeliger (3)

Het denken en handelen van eigenwoningbezitters – en adviseurs! – is traditioneel altijd gericht geweest op het verkrijgen (of behouden) van zo veel mogelijk hypotheekrenteaftrek in box 1. Maar een eigenwoningschuld in box 1 is lang niet altijd zonder meer gunstig. In deel 1 en deel 2 van dit artikel liet ik zien dat in bepaalde situaties een schuld in box 3 voordeliger uitpakt. Maar heeft u als eigenwoningbezitter eigenlijk wel een vrije keuze om een schuld in verband met uw eigen woning in box 3 te plaatsen?

Schuld volgt bezitting

Hoofdregel is dat een schuld de bezitting volgt die met de schuld is gefinancierd. Bent u een schuld aangegaan om een eigen woning (box 1) aan te kopen? Dan zit die schuld in beginsel ook in box 1 en komt de rente op die schuld in mindering op uw inkomen in box 1. Tenzij er een specifieke beperking geldt. Of wanneer u niet aan bepaalde voorwaarden voldoet. In dat geval wordt de schuld in box 3 in aanmerking genomen.

Bijleenregeling

Sinds 2004 is de zogenaamde ‘bijleenregeling’ van kracht. Kort gezegd komt het erop neer dat bij aankoop van een nieuwe eigen woning geen schuld in box 1 kan ontstaan voor zover er een overwaarde is vrijgekomen uit de oude eigen woning (netto opbrengst hoger dan de bestaande eigenwoningschuld). Wordt toch meer geleend? Dan zit dat deel van de schuld automatisch in box 3.

Extra voorwaarden voor nieuwe leningen

Sinds 2013 kan een (fiscaal) nieuwe lening alleen onder extra voorwaarden tot de eigenwoningschuld in box 1 behoren. Naast de basisvoorwaarde dat de lening moet zijn aangegaan in verband met de eigen woning geldt dat:

  • een contractuele verplichting moet bestaan om de schuld in maximaal 360 maanden volgens een ten minste annuïtair schema volledig af te lossen;
  • de verplichting tot aflossen ook daadwerkelijk moet worden nagekomen;
  • in bepaalde gevallen aan de verplichting tot informatieverstrekking aan de Belastingdienst (via de aangifte IB) moet worden voldaan. Bijvoorbeeld als de eigenwoninglening bij een familielid of bij de eigen BV wordt afgesloten.

Voor bestaande schulden in verband met de eigen woning die vóór 2013 al in box 1 zaten, gelden de extra voorwaarden niet. Die blijven op grond van overgangsrecht in box 1.

Kan een lening van box 1 verhuizen naar box 3?

Een bestaande eigenwoningschuld die op grond van het overgangsrecht in box 1 is gebleven, kan niet zomaar naar box 3 verhuizen. Er bestaat immers een causaal verband tussen het aangaan van de schuld en het financieren van een eigen woning in box 1. Het causale verband verdwijnt in principe niet als u een nieuwe lening opneemt en daarmee de bestaande lening aflost (oversluiten). Er is dan sprake van substitutie: de nieuwe lening is een voortzetting van de oude en de schuld blijft in box 1. Ook wanneer u een ‘bestaande eigenwoningschuld’ aflost en u vóór het einde van het volgende kalenderjaar opnieuw een schuld in verband met een eigen woning opneemt, is in fiscale zin in principe sprake van ‘oversluiten’. De nieuwe schuld is fiscaal dan weer een ‘bestaande eigenwoningschuld’. De eigenwoningschuld in box 1 kan verdwijnen als u deze uit beschikbare eigen middelen aflost. Als u op een later moment een nieuwe schuld opneemt waarmee u bijvoorbeeld beleggingen (box 3) financiert, zit deze nieuwe schuld in principe wél in box 3. Vanaf 2031 zullen situaties ontstaan waarbij (na 1-1-2001) 30 jaar renteaftrek in box 1 is genoten voor eigenwoningschulden. Deze schulden verhuizen dan automatisch naar box 3.

Fiscaal nieuwe eigenwoningschuld

Als sprake is van een ‘fiscaal nieuwe’ schuld in verband met een eigen woning gelden de hiervoor genoemde extra voorwaarden. Als u niet aan alle voorwaarden voldoet, komt de schuld in box 3 terecht. Bijvoorbeeld wanneer het een aflossingsvrije lening betreft. Volgens de Gedragscode Hypothecaire Financieringen (GHF) mag de bank tot maximaal 50% van de marktwaarde aflossingsvrij verstrekken. Als u bijvoorbeeld een lening aangaat met een familielid of bij uw eigen BV, is de GHF niet van toepassing.

Conclusie

Of het voordeliger is om een schuld in verband met de eigen woning in box 3 te hebben in plaats van in box 1 verschilt per situatie. Om dat te bepalen is vaak wat rekenwerk nodig. Als u tot de conclusie komt dat een schuld in box 3 voordeliger voor u uitpakt, is het niet zomaar een kwestie van uw aangifte inkomstenbelasting invullen op de manier die u het beste uitkomt. Bovendien moet u verder kijken dan de vergelijking tussen een schuld in box 1 en een schuld in box 3. Als uw vermogen in box 3 minder nettorendement opbrengt dan de schuld u netto kost, bent u wellicht beter af zonder schuld.

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van René Bruel
René Bruel DGA en BV, internationale belastingen

René Bruel is werkzaam binnen het Kenniscentrum. Hij houdt zich met name bezig met internationale vraagstukken op het gebied van vermogensstructurering en estate planning. Daarbij bouwde hij een bijzondere expertise op over financiële en fiscale aspecten bij het tweede huis in het buitenland.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus