ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Rechter beëindigt huwelijk van demente vrouw – update

Stel dat je als kind verrast wordt door een huwelijk van je moeder. En dat je moeder het eigenlijk niet meer zo goed weet. En stel dan ook nog eens dat je nieuwe stiefvader jou als kind op afstand houdt en zich ontwikkelt tot profiteur. Wat kun je dan eigenlijk doen?

Dit is een update van een eerder op Financial Focus verschenen blog uit 2016

Heel kort door de bocht is dit de samenvatting van een situatie waarover de rechter zich zojuist heeft uitgesproken. De titel van dit stuk verraadt de uitkomst. ln deze krant leest u hoe het verhaal in elkaar zit en wat het met moeder en de kinderen heeft gedaan. Ik concentreer me op de juridische kant.

Het huwelijk: een complexe beslissing

Het aangaan van een huwelijk kan verstrekkende gevolgen hebben. Zo is het uitgangspunt dat de vermogens samenvloeien en 50/50 eigendom worden van de huwelijkspartners. Voor veel mensen is liefde een voorwaarde en de reden om in het huwelijksbootje in te stappen. Er zijn echter ook mensen die gericht zijn op het eindresultaat en daarom in het huwelijk treden. Denkt u aan de strategische huwelijken van de koningshuizen in de middeleeuwen. Of als u het dichter bij huis wilt zoeken: kijkt u naar een televisieserie als Game of Thrones. En dan is een tactisch huwelijk nog van een andere orde dan een huwelijk waarbij list en bedrog in het spel is.

In onze situatie duidt de rechter wat een huwelijk eigenlijk is. De rechter vindt het aangaan van een huwelijk een complexe beslissing, leidend tot verregaande gevolgen van emotionele, juridische, financiële en fiscale aard, zowel tijdens als ook na het einde van het huwelijk. Je zou gaan denken dat een krachtige waarschuwing op zijn plaats is: “Pas op! Trouwen is complex.”

Wat kun je als kind doen?

Terug naar het perspectief van het kind. Wat kun je doen als kind als je je ouder in deze situatie aantreft? In de wet lezen we dat een huwelijk niet mag worden aangegaan, wanneer iemand door een geestelijke stoornis de gevolgen van het huwelijk niet kan overzien. Dementie kan een dergelijke geestelijke stoornis zijn (zijstapje: af en toe werpt iemand de vraag op of een heftige verliefdheid er niet ook onder valt). Wordt actief bekeken of van een stoornis sprake is als men een huwelijk wordt aangegaan? Dat is het niet geval. Er is weliswaar een ambtenaar van de burgerlijke stand betrokken bij het aangaan van het huwelijk, maar die is op dit terrein geen expert.

Het kan dus maar zo gebeuren dat het huwelijk tot stand komt en er achteraf ingegrepen moet worden.  De oplossing is dat een kind naar de rechter stapt met het verzoek het huwelijk te ontbinden. Deze mogelijkheid voor een kind is er overigens pas vanaf 2014! De rechter kan het huwelijk nietig verklaren. In onze casus gebeurt dat en zelfs met terugwerkende kracht. Daardoor wordt het huwelijk geacht nooit te hebben bestaan.

Een curieus aspect is nog dat moeder twee maanden na het huwelijk een testament heeft opgesteld. De notaris heeft (kennelijk) daarbij vastgesteld dat moeder wist wat ze deed. Zij onterfde in dit testament haar kinderen en benoemde haar man tot enig erfgenaam.

Eind goed, al goed?

Op dit moment is de situatie dat het huwelijk nooit heeft bestaan. Een overwinning voor de familie. Maar kijkend naar alle ellende die is ontstaan, zal er voor vreugde niet veel plaats zijn. Bovendien moet het testament nog ongedaan gemaakt worden. De man heeft de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan. We kijken dus nog niet naar een eindresultaat, maar naar een tussenstand.

Update oktober 2017

De man is in hoger beroep gegaan en de hogere rechter heeft de beëindiging van het huwelijk bevestigd. De rechter bevestigt ook dat de beëindiging van het huwelijk terugwerkende kracht heeft. De man heeft daardoor geen aanspraak op het vermogen van de vrouw via het huwelijksvermogensrecht. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen worden de vermogens van de echtgenoten immers gezamenlijk bezit (als uitgangspunt). Dat is hier dus teruggedraaid.

Of het testament ook is teruggedraaid blijkt niet uit de nieuwe uitspraak. Wel wordt extra duidelijk hoe zeer de zaak knelt: in het testament van de vrouw zijn haar kinderen onterfd, is de man benoemd tot enig erfgenaam en bij zijn overlijden is een goede relatie van de man tot erfgenaam benoemd.

Per 1 januari 2018 verandert onze huidige gemeenschap van goederen. Vermogen dat privébezit is bij het aangaan van het huwelijk, blijft privé. Via huwelijkse voorwaarden kan dit anders zijn, maar dat moet dan apart worden geregeld via een notaris. De notaris moet dan toetsen of moeder overziet wat ze doet. Maar moeder kon in deze situatie ook een testament opstellen, dus het is geen garantie ter voorkoming van misbruik. Het is wel een extra waarborg.

 

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Tjarko Denekamp
Tjarko Denekamp Schenken, erven, zorg

Studeerde Fiscaal Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen en is hierna als Estate Planner aan de slag gegaan bij ABN AMRO MeesPierson. Momenteel is hij werkzaam als Specialist Estate Planning.

Van gedachte wisselen met een specialist?

  • Wanneer het u uitkomt
  • Vrijblijvend
  • Persoonlijk
Rechter beëindigt huwelijk van demente vrouw – update
4.7/5 score (7 stemmen)
ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus