ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Evaluatie ANBI-regeling

In augustus publiceren we een aantal eerder geplaatste artikelen opnieuw. Omdat we vinden dat ze meer dan de moeite waard zijn om te lezen en het jammer zou zijn als u het artikel eerder hebt gemist. Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op 28 februari 2017.

Er heeft een evaluatie plaatsgevonden van de belastingregels voor (voornamelijk) goede doelen. Dat zijn de regels waaraan goede doelen moeten voldoen en de regeling voor belastingaftrek van giften voor personen en bedrijven. Hier gaan we in op de regels waaraan goede doelen moeten voldoen, de ANBI-regeling. Deze sector bruist volop, maar de Belastingdienst worstelt ermee.

Wat is een ANBI?

Goede doelen kunnen aangemerkt worden als een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Deze instellingen hebben een aantal fiscale voordelen. Voor donateurs van deze instelling geldt een giftenregeling zodat giften, binnen bepaalde voorwaarden, fiscaal aftrekbaar zijn. De Belastingdienst bepaalt of een goed doel als een ANBI kan worden gekwalificeerd. In de wet zijn veel voorwaarden opgenomen waaraan een ANBI moet voldoen.

De Belastingdienst heeft de ANBI-regeling nu geëvalueerd. Dat geeft inzicht in hoe zij de regeling ervaren.

De sector bruist volop!

Als ik de evaluatie lees, wordt me duidelijk dat de sector volop bruist. Waren er in 2008 nog 33.000 ANBI’s, in 2016 was dat toegenomen tot 43.000. Dat is gebeurd ondanks elkaar snel opvolgende wetswijzigingen, waarbij vaak de regels zijn aangescherpt. Er is ook sprake van een grote variëteit van ANBI’s. Sommige zijn klein en draaien geheel op vrijwilligers, anderen hebben een groot vermogen en een vrijwel geheel professioneel apparaat.

Dat de sector leeft, blijkt ook uit het feit dat er veel discussie is over de vele open normen in de ANBI-regels. Een goed doel moet bijvoorbeeld geld ‘binnen een redelijke termijn’ besteden. De vraag wat redelijk is kan op zichzelf al een discussie opleveren, maar er wordt ook veel gediscussieerd in het licht van maatschappelijke ontwikkelingen. Denk aan sociaal ondernemen of crowdfunding.

Het kraakt en piept bij de Belastingdienst

Ik krijg de indruk dat de Belastingdienst het moeilijk heeft met de ANBI-regeling. Een aantal voorbeelden:

  • De Belastingdienst moet vooraf beslissen of een instelling als een ANBI gekwalificeerd moet worden. Dat is lastig omdat er nog geen activiteiten zijn. Het gaat er natuurlijk om wat de ANBI feitelijk gaat doen. Dat controleren is arbeidsintensief. De Belastingdienst kan alleen risicogericht toezicht achteraf houden. Dat is dus reageren op een signaal dat er mogelijk iets niet klopt.
  • Toetsing vooraf is ook arbeidsintensief, omdat er richting 100 nieuwe aanvragen per week binnenkomen. Deze worden allemaal gecontroleerd. Circa 34% wordt afgewezen.
  • Toezicht op ANBI’s die in het buitenland zijn gevestigd is minstens een zware administratieve inspanning en soms gewoon niet mogelijk. Denk aan landen in een oorlogssituatie.
  • Toetsing van open normen is complex en leidt geregeld tot procedures bij de rechter.

De Belastingdienst kan niet zeggen dat de ANBI-regeling doeltreffend is. Ofwel, wordt voorkomen dat instellingen die geen ANBI zijn die status wel hebben? Door de beperkte controlecapaciteit heeft men niet goed grip op wat er in de praktijk allemaal gebeurt. Bij toetsing achteraf wordt in 8% van de gevallen de ANBI-status ingenomen. Dat doet vermoeden dat er nog meer rotte appels zijn.

Wat vindt de praktijk?

Men heeft ook gesproken met mensen uit de praktijk. Daaruit komt naar voren dat de regeldruk met name voor kleine ANBI’s minder mag zijn. De bepaling dat bepaalde gegevens op internet gepubliceerd moeten worden is een voorbeeld van een knelpunt. Uit eigen ervaring weet ik dat deze verplichting voor vermogende mensen een knelpunt is vanuit privacy- en veiligheidsoverwegingen. Bovendien is het de vraag of de wetgeving wel gelijke tred houdt met de maatschappelijke ontwikkelingen.

Hoe verder?

Zijn de regels te ingewikkeld of is de capaciteit van de Belastingdienst te klein? Op dit moment waarschijnlijk beide. Het is aan een nieuw kabinet om na te denken over aanpassingen. Mijn suggestie is om na te denken over een apart stelsel voor kleine ANBI’s. En laten we de wetgeving op hoofdlijn behouden. Dus bijvoorbeeld geen aparte regelingen zoals de steunstichting SBBI waarvan er in Nederland maar 9 zijn.

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Tjarko Denekamp
Tjarko Denekamp Schenken, erven, zorg

Studeerde Fiscaal Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen en is hierna als Estate Planner aan de slag gegaan bij ABN AMRO MeesPierson. Momenteel is hij werkzaam als Specialist Estate Planning.

Van gedachte wisselen met een specialist?

  • Wanneer het u uitkomt
  • Vrijblijvend
  • Persoonlijk
Evaluatie ANBI-regeling
4.7/5 score (11 stemmen)
ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus