ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Oudedagsverplichting leidt tot veel discussie bij overlijden

Op 1 april 2017 is de nieuwe wet Uitfasering pensioen in eigen beheer in werking getreden. Onlangs heeft de Belastingdienst een handreiking gepubliceerd voor de oudedagsverplichting.

Deze handreiking lost helaas niet alle dagelijkse problemen rondom de oudedagsverplichting bij uw overlijden op. Hierna leest u wat die problemen zijn. Meer informatie over de nieuwe wet vindt u hier.

Wat is een oudedagsverplichting?

Met uw premievrijgemaakt pensioen in eigen beheer heeft u verschillende opties. Eén van de opties is uw pensioenvoorziening omzetten in een oudedagsverplichting (ODV). Met deze ODV moet u op een bepaald moment periodieke uitkeringen aankopen. Maar wat nu als u komt te overlijden? Wat gebeurt er dan met het ODV-geld?

Uzelf als eerste begunstigde

Besluit u uw pensioen om te zetten in een oudedagsverplichting, dan moeten u en uw BV een overeenkomst met elkaar aangaan. Vergelijk het maar met een lijfrentepolis die u afsluit bij een verzekeraar. Bij een ODV moet u als eerste begunstigde worden benoemd. Bij uw overlijden moeten de uitkeringen toe komen aan uw erfgenamen.

Erfgenamen: goed controleren

De ODV uitkeringen toewijzen aan iemand die niet uw erfgenaam is, is dus niet toegestaan. De ODV uitkeringen in uw testament toewijzen aan iemand die wel erfgenaam is, is wel toegestaan. Maar let er op dat deze erfgenaam een natuurlijk persoon is. Deze erfgenaam kan dus geen goed doel zijn. Is dat wel zo? Dan leidt dat tot een boete.

Uw wensen en uw oudedagsverplichting

Wellicht wilt u niet dat al uw erfgenamen een stukje van de ODV krijgen. Maar bijvoorbeeld alleen uw partner. In uw testament kunt u dat zo regelen. U legateert dan de ODV aan uw partner. Let er wel op dat u uw partner in uw testament benoemt tot uw (mede-)erfgenaam! Immers de ODV mag alleen toekomen aan uw erfgenamen. Een andere mogelijkheid is dat de wettelijke verdeling tussen uw partner en kinderen geldt.

Het probleem dat kan ontstaan is, dat bij uw overlijden al uw erfgenamen verwijzen naar de ODV overeenkomst. Hierin staat dat uw erfgenamen en dus ook zij een stukje ODV krijgen. Waaraan kunnen uiteindelijk rechten aan worden ontleend: uw testament of de ODV overeenkomst? De rechter zal het moeten uitwijzen.

In de praktijk zien we regelmatig een vruchtgebruiktestament. Daarbij krijgen uw kinderen alles (de boomgaard) en uw partner de rente, recht om in het huis te mogen blijven wonen en (ODV)uitkeringen (de vruchten). Echter uw partner is dan wellicht niet uw erfgenaam. Dat betekent dus dat uw ODV uitkeringen gaan naar een niet-erfgenaam. Dat is iets wat niet is toegestaan. U doet er dus goed aan uw testament te (laten) bekijken als u een ODV heeft.

Een oplossing kan zijn uw partner tot enig erfgenaam te benoemen. Dan is er namelijk maar één erfgenaam. Maar wellicht vindt u dat een brug te ver.

Stel nu dat u geen testament heeft, of dat u in uw testament bepaalt dat alles voor uw partner is en uw kinderen een vordering krijgen op uw partner die opeisbaar is bij het overlijden van uw partner. Dan voorkomt u ook bovenstaand probleem. Echter er ontstaat dan een nieuw probleem.

Waarderingsprobleem bij wettelijke verdeling

Bij de wettelijke verdeling wordt uw partner eigenaar van alles en krijgen uw kinderen een vordering op uw partner. Het is niet duidelijk welke rol de ODV precies speelt bij het bepalen van de omvang van de vordering van de kinderen. Er zijn twee opvattingen.

De eerste opvatting is dat voor het bepalen van de waarde van de vordering rekening moet worden gehouden met de totale waarde die op de balans staat van de BV op het moment van uw overlijden.

De andere opvatting is dat van deze waarde de waarde die de partner toekomt afgehaald moet worden. Des te jonger uw partner is, des te hoger deze laatste waarde. Immers de kans dat de BV de totale ODV aan uw partner moet betalen is groter dan voor een oudere partner. Wat de juiste opvatting is, is op dit moment niet bekend.

Hoe discussie over de oudedagsverplichting te voorkomen?

Discussie kan worden voorkomen door uw pensioen in eigen beheer niet om te zetten in een ODV. Of uw ODV af te storten in een verzekerde lijfrente of in een bancaire lijfrente. Bent u echter ouder dan de AOW gerechtigde leeftijd plus 5 jaar? Dan mag u uw ODV niet meer omzetten in een lijfrente. Mede gezien bovenstaande problemen zou het erg wenselijk zijn dat alsnog wordt toegestaan.

Overigens hebben we ook bij de bancaire lijfrente te maken met een waarderingsprobleem. Voor zover wij weten heeft dit in de dagelijkse praktijk nog niet geleid tot discussies. Maar dat kan ook zijn omdat zeer weinigen zich daarvan bewust zijn.

Conclusie: oudedagsverplichting omzetten aantrekkelijk, maar veel onduidelijkheden

Het omzetten van uw pensioen in eigen beheer in een ODV is vaak de meest aantrekkelijke keuze vanuit financieel oogpunt. Helaas zijn er veel onduidelijkheden over de spelregels bij uw overlijden. U kunt deze discussies vermijden door uw ODV af te storten bij een verzekeraar of bank. Maar daarvoor moet uw BV wel de liquiditeiten hebben en moet u de juiste leeftijd hebben.

 

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Masha Bril
Masha Bril Pensioenen, levensverzekeringen, banksparen

Masha Bril studeerde Bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en voltooide de Masteropleiding Financial Planning aan dezelfde universiteit. Daarnaast studeerde hij fiscaal pensioenrecht en pensioenrecht aan de Vrije Universiteit. Hij werkt sinds 1999 binnen de Private Banking tak van de bank. Binnen het Kenniscentrum Vermogensadvies & Beleggen houdt hij zich onder andere bezig met pensioenen en lijfrenten. Daarnaast is hij een docent aan o.a. de Erasmus Universiteit en vice-voorzitter van het Verantwoordingsorgaan van het ABN AMRO Pensioenfonds.

Van gedachten wisselen met een specialist?

  • Wanneer het u uitkomt
  • Vrijblijvend
  • Persoonlijk
Oudedagsverplichting leidt tot veel discussie bij overlijden
5.0/5 score (2 stemmen)
ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus