Chat with us, powered by LiveChat

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Pensioenakkoord: de analyse

In mijn blog “Het nieuwe principe pensioenakkoord” ben ik ingegaan op de hoofdlijnen van het nieuwe pensioenakkoord. In dit blog bekijk ik de gevolgen voor werknemers en pensioengerechtigden.

De ingangsdatum van de AOW-leeftijd stijgt minder hard dan nu

Het minder snel laten stijgen van de AOW-leeftijd kost geld. Veel geld. Is het minder snel laten stijgen van de AOW leeftijd ook op lange termijn betaalbaar? Aan de andere kant: de AOW-leeftijd stijgt wel. Is het voor een ieder haalbaar om zo lang te blijven werken? Op dit moment is er een krapte op de arbeidsmarkt. Als mensen eerder AOW ontvangen en dus eerder in staat zijn te stoppen met werken, bestaat de kans dat de krapte alleen maar toeneemt.

Iedereen betaalt straks evenveel pensioenpremie; jongeren bouwen meer pensioen op ten opzichte van ouderen

De doorsneepremie wordt afgeschaft. Daarvoor komt een nieuwe regeling. De compensatie voor deze overgang voor de 40-60 jarige bedraagt zo’n € 50 miljard. Over wie deze compensatie gaat betalen, moet nog worden uit onderhandeld.

De verplichting om aangesloten te zijn bij een bepaald pensioenfonds is eigenlijk in strijd met de mededingingsregels. Iedereen mag toch de bakker waar hij zijn brood koopt zelf uitzoeken? Waarom gelden dan voor pensioen andere regels? De reden dat er toch verplichte bedrijfstakpensioenfondsen mogen zijn, is omdat er sprake is van solidariteit. Een zeer belangrijk onderdeel daarvan is de doorsneepremie. Deze komt nu te vervallen. Waarschijnlijk zijn er nog wel genoeg andere solidariteitselementen in het nieuwe systeem om de verplichte bedrijfstakpensioenfondsen in stand te houden. Maar er is nog geen 100% zekerheid. Om die zekerheid te krijgen, wordt een gesprek aangegaan met de Europese Commissie. De vraag is of de Commissie ook vindt dat er sprake is van voldoende solidariteit. Dat moeten we afwachten.

Er komen twee pensioencontracten. Ieder met minder zekerheid dan het huidige systeem

Gaat het goed met de pensioenfondsen, dan stijgen de pensioenen. Gaat het slecht met bijvoorbeeld de beleggingen, dan worden de pensioenen gekort. Deze voor- en nadelen worden wel over een meerdere jaren verspreid. Zou deze maatregel niet de economische ontwikkeling extra versterken of verzwakken? In goede tijden meer pensioen met de kans op oververhitting van de economie. In slechte tijden minder pensioen, wat er voor zorgt dat mensen minder te besteden hebben. En dit is juist niet goed voor de economie.

De nieuwe pensioenregeling kent meer flexibiliteit. Een werknemer mag bijvoorbeeld op pensioeningangsdatum 10% opnemen van zijn pensioenkapitaal om zijn hypotheek af te lossen

Op zich een mooie regeling. Vooral voor werknemers die veel pensioen hebben opgebouwd. Zij kunnen eerder een stukje deel van hun pensioenvermogen overhevelen naar hun kinderen. Immers, door het aflossen van de hypotheek blijft er maandelijks meer geld over, wat aan de volgende generatie kan worden gegeven.

Er zit ook een keerzijde aan dit verhaal. Diegenen met een slechte gezondheid zullen eerder geneigd zijn geld op te nemen. Dit in het kader van ‘hebben is hebben en krijgen is de kunst’. In tegenstelling tot diegenen met een zeer goede gezondheid. Zij hebben namelijk belang bij een zo hoog mogelijk maandelijks pensioen dat levenslang wordt uitgekeerd. Dit noemen we anti-selectie. Verzekeraars vinden dit niet fijn en zullen naar verwachting hun tarieven aanpassen.

Het kabinet neemt maatregelen zodat mensen zo lang mogelijk blijven werken. Waarom mag er dan tussentijds niet een deel van het pensioen worden opgenomen om te gebruiken voor een opleiding? Bijvoorbeeld een stratenmaker die op zijn 50e zijn buschauffeursdiploma wil halen. De huidige regeling waarbij de studiekosten aftrekbaar zijn voor de inkomstenbelasting komt in 2021 te vervallen. Deze regeling is beperkt effectief. Zij wordt vervangen door een andere regeling waarbij een budget per persoon ter beschikking wordt gesteld. In mijn ogen is dit budget te beperkt: namelijk tussen de € 1.000 en € 2.000 per aanvraag.

Werknemers met zware beroepen kunnen eerder stoppen met werken

Op zichzelf lijkt dit een logische regeling. Iemand die achter een bureau werkt, kan fysiek langer doorwerken dan een stratenmaker. Onderhandelingspartners moeten samen nog wel bepalen welke regelingen er komen voor zware beroepen en wie zo’n regeling wordt gegund. Is een werkgever bereid om iemand gedurende 3 jaar lang € 19.000 door te betalen zonder dat die persoon werkt? En is een werknemer financieel in staat om met dit bedrag eerder te stoppen met werken?

Er komen maatregelen die werknemers stimuleren om langer door te werken

Dit is in mijn ogen een prima maatregel. We worden ouder. Dus we zullen logischerwijs ook langer moeten doorwerken. Maar dit moet iemand wel fysiek en geestelijk kunnen. Een carrièreswitch met behulp van een opleiding of cursus om in te spelen op de veranderende arbeidsmarkt lijkt mij prima.

Zpp-ers worden verplicht een arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten

Deze regeling komt er onder de voorwaarde dat er voldoende draagvlak is. In de media hebben we al kritische reacties kunnen lezen. En een zzp-er die er financieel goed voor staat, moet die ook worden verplicht? Wat is financieel goed? Wie controleert dat? Hoe komt de regeling er uit te zien? Het is de vraag of verzekeraars bereid zijn deze regeling uit te voeren, en zo ja, tegen welke premie. Kunnen zzp-ers überhaupt de premie betalen, en is de consument, op wie het hogere uurloon wordt afgewenteld, bereid het hogere loon te betalen? Ontstaat er oneerlijke concurrentie in de grensstreek?

ZZP-ers kunnen zich vrijwillig aansluiten bij een pensioenfonds. Maar doen zij dit met of zonder gezondheidswaarborg? Als een zzp-er zich zonder gezondheidswaarborg kan aansluiten, zal zich ook hier een anti-selectie voordoen. Degenen met een zeer slechte gezondheid zullen zich aansluiten bij een pensioenfonds. Bij overlijden ontvangt hun partner dan levenslang een partnerpensioen. Degenen die denken zeer lang te leven zullen zich ook aanmelden. Zij ontvangen levenslang, en dat is dan waarschijnlijk bovengemiddeld lang, een pensioen.

In privé sparen voor uw pensioen wordt op bepaalde punten meer gelijkgesteld aan het sparen voor uw pensioen bij uw werkgever

Het is goed dat dit gelijk wordt gesteld. Mensen met name zzp-ers krijgen meer keuzes pensioen op te bouwen. Werknemers met een minder goede pensioenregeling kunnen sneller aanvullend bijsparen.

Pensioenakkoord voor 60+

Gepensioneerde 60-plussers hebben het meeste profijt van het akkoord. Echter, hun pensioenen zijn de laatste jaren vrijwel niet verhoogd en zijn soms zelfs verlaagd. Daardoor hebben gepensioneerden veel koopkracht ingeleverd.

De kans dat hun pensioen binnenkort fors wordt gekort en de komende jaren niet meer wordt geïndexeerd, is nu minder groot geworden. Een verlaging van de rekenrente zoals de commissie Dijsselbloem onlangs heeft voorgesteld zou kunnen betekenen dat pensioenen toch worden gekort, maar minder dan onder het huidige stelsel. De vraag is wel: moet hiervoor een rekening worden betaald en zo ja wie betaalt hiervoor de rekening?

Pensioenakkoord voor 40-55 jarigen

Mensen tussen de 40 en 55 jaar hebben in afgelopen jaren teveel premie betaald voor het pensioen dat zij ervoor zullen terugkrijgen. In de tweede helft van het werkende leven zou dat gecompenseerd worden door de premies die jongere werkenden betalen, maar dat is straks niet meer zo. In het akkoord staat dat deze groep hiervoor gecompenseerd moet worden, omdat zij het meeste nadeel ondervinden van het nieuwe pensioenakkoord. De vraag is: is het mogelijk hen volledig te compenseren? En zo ja, wie gaat dat betalen?
De compensatie zou deels betaald moeten worden uit buffers van pensioenfondsen. Maar veel grote pensioenfondsen hebben geen buffers. Anders zou er dit jaar geen sprake zijn van dreigende pensioenkortingen. De kans is daarom aanwezig dat de pensioenpremies die de werkenden betalen bij veel fondsen zullen stijgen. Als dat gebeurt betalen de werkenden die recht hebben op een verliescompensatie dus deels zelf deze compensatie via een hogere pensioenpremie.

Pensioenakkoord voor jongeren

Jongeren die net beginnen zullen benieuwd zijn wat er met de pensioenpremie gaat gebeuren. Zal deze stijgen omdat we naar een nieuw pensioensysteem overgaan?

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Masha Bril
Masha Bril Pensioenen, levensverzekeringen, banksparen, duurzaamheid

Masha Bril studeerde Bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en voltooide de Masteropleiding Financial Planning aan dezelfde universiteit. Daarnaast studeerde hij fiscaal pensioenrecht en pensioenrecht aan de Vrije Universiteit. Hij werkt sinds 1999 binnen de Private Banking tak van de bank. Binnen het Kenniscentrum Vermogensadvies houdt hij zich onder andere bezig met pensioenen en lijfrenten. Daarnaast is hij een docent aan o.a. de Erasmus Universiteit. Hij studeert momenteel fiscaal recht aan Nyenrode Business Universiteit.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus