Chat with us, powered by LiveChat

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

De voordelen van een gelijke vermogensverdeling voor de erfbelasting

Een vast onderdeel voor de estate planning bij echtparen is de vraag op welke manier men is getrouwd. Met of zonder huwelijkse voorwaarden? Een van de redenen hiervoor is het algemene uitgangspunt dat een gelijke vermogensverdeling gunstig is voor het verlagen van de erfbelasting. De manier waarop men is getrouwd, is dan van belang.

Wanneer is er sprake van een gelijke vermogensverdeling?

De meeste mensen zijn getrouwd in de algehele gemeenschap van goederen, zoals die gold tot 1 januari 2018. Het uitgangspunt voor deze mensen is dat alles wat zij hebben, en nog krijgen, gezamenlijk bezit is van beide echtgenoten. Dat leidt dus tot een gelijke vermogensverdeling.

Ook kan van een gelijke vermogensverdeling sprake zijn bij echtparen die zijn getrouwd op huwelijkse voorwaarden, die een finaal verrekenbeding bevatten. Dat is de afspraak om bij het einde van het huwelijk te verrekenen alsof men was gehuwd in de algehele gemeenschap van goederen. Een belangrijk verschil met de gemeenschap van goederen is dat het vermogen hierbij geen gezamenlijk bezit wordt. De echtgenoten gaan het vermogensverschil rechttrekken met een vordering. De ‘arme echtgenoot’ krijgt een zodanige vordering op de ‘rijke echtgenoot’ dat het vermogen gelijk is verdeeld. Een ander verschil met de algehele gemeenschap van goederen is dat bij een finaal verrekenbeding de werking beperkt kan zijn tot de situatie dat het huwelijk eindigt door overlijden. Er hoeft dan niet verrekend te worden als het huwelijk eindigt door echtscheiding, zoals bij de algehele gemeenschap van goederen.

Verder kan van een gelijke vermogensverdeling sprake zijn bij huwelijkse voorwaarden zonder finaal verrekenbeding als men toevallig (ongeveer) evenveel vermogen heeft. Er is dan geen finaal verrekenbeding nodig om een gelijke vermogensverdeling te bereiken. Die is er immers al.

Een niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding

Tot slot kan er sprake zijn van de ingewikkelde situatie van een niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding. Het echtpaar heeft dan in de huwelijkse voorwaarden de afspraak gemaakt om besparingen jaarlijks te delen, maar hebben dat nooit daadwerkelijk gedaan. De wet zegt dat bij het einde van het huwelijk de verrekening alsnog moet plaatsvinden. En hierbij moet dan het gehele vermogen worden betrokken. Dat kan dan uitpakken als een finaal verrekenbeding, zoals hiervoor besproken. Of dat ook zo is, is helemaal afhankelijk van de situatie. Dit kan tot ingewikkelde vraagstukken leiden. Voor nu kunnen we volstaan met de constatering dat ook een niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding tot een gelijkmatige vermogensverdeling kan leiden.

Wat zijn de voordelen van een gelijke vermogensverdeling?

Laten we ons een echtpaar voorstellen waarbij sprake is van een gelijke vermogensverdeling. De nalatenschap van de echtgenoot die als eerste overlijdt, bestaat qua omvang dan uit de helft van het totale vermogen. Dat kan gunstig uitpakken omdat de tarieven van de erfbelasting progressief zijn. Heel kort door de bocht: twee keer 50 erven is goedkoper dan 100 en 0 erven. Verder heeft de langstlevende partner een grote vrijstelling. En tot slot kunnen er in het testament van de overleden echtgenoot maatregelen worden getroffen die de erfbelasting kunnen beperken. Een gelijke vermogensverdeling zorgt ervoor dat deze elementen goed tot hun recht komen, ongeacht de volgorde van overlijden.

Let op: een gelijke vermogensverdeling is niet altijd mogelijk

Voor schenkingen en erfenissen is vaak bepaald dat zij privé zijn van de ontvanger. Dat wordt geregeld via de uitsluitingsclausule die bepaalt dat de schenking of erfenis niet in een huwelijksgemeenschap of finaal verrekenbeding kan worden betrokken. De bedoeling is te voorkomen dat de schenking of erfenis moet worden gedeeld bij een echtscheiding.

De uitsluitingsclausule is een begrijpelijke regeling maar heeft het bezwaar dat het een gelijke vermogensverdeling in de weg kan staan. Beter is het dus om de ‘versoepelde’ of ‘verzachte’ uitsluitingsclausule te gebruiken. Deze clausule regelt dat het vermogen niet gedeeld hoeft te worden bij echtscheiding maar trekt zich als het ware terug als het huwelijk eindigt door overlijden. Dan kan het dus wel in de huwelijksgemeenschap of het finale verrekenbeding vallen en kan een gelijke vermogensverdeling worden bereikt. Naast de vraag of er is geërfd, is de vraag dus relevant of er een uitsluitingsclausule geldt. En zo ja, welke dan precies?

Let op: een gelijke vermogensverdeling past niet altijd bij uw situatie

Een gelijke vermogensverdeling kan gunstig zijn, maar het moet passen bij uw situatie en wensen. De meest vermogende echtgenoot moet zich realiseren dat er meer erfbelasting moet worden betaald als zijn of haar partner als eerste overlijdt. En voor een deel nog wel over het vermogen dat eerst van de langstlevende zelf was. Dat kan uiteindelijk gunstig blijken voor de kinderen, maar het zuur komt hier voor het zoet.

Als er geen kinderen zijn, is het sowieso de vraag of een gelijke vermogensverdeling wel past. Het is ook van belang of de echtgenoten eenzelfde bestemming willen geven aan hun vermogen. Stel de ondernemende echtgenoot wil zijn onderneming direct aan zijn kinderen nalaten, die de onderneming voortzetten. Het zal van de situatie afhankelijk zijn of deze wens samen gaat met een gelijke vermogensverdeling.

Het vervolg

De algemene gedachte is dat een gelijke vermogensverdeling gunstig is voor de erfbelasting. Maar er zijn een aantal nuanceringen. Zo is het maar de vraag of het bij uw wensen past. Goed dus om dit met een adviseur te bekijken.

 

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Tjarko Denekamp
Tjarko Denekamp Schenken, erven, zorg

Studeerde Fiscaal Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen en is hierna als Estate Planner aan de slag gegaan bij ABN AMRO MeesPierson. Momenteel is hij werkzaam als Specialist Estate Planning.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Wellicht is dit ook interessant...