Chat with us, powered by LiveChat

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Geloof in openheid

Het dilemma van kerken

Na een reeks incidenten waarin gelden via kerken naar terroristische organisaties werden gesluisd, maakt de politiek zich sterk voor wetgeving die nog meer transparantie vraagt van maatschappelijke organisaties. De nieuwe wet Transparantie Maatschappelijke organisaties verplicht al deze organisaties, en dus ook kerken, hun grotere donateurs te registreren. Veel religieuze instellingen zien deze nieuwe wet met lede ogen aan. Tijdens het jaarcongres ‘Transparantie voor religieuze instellingen’ van ABN AMRO MeesPierson Instituten & Charitas kwamen alle invalshoeken, dilemma’s en meningen voorbij.

Grip op buitenlandse geldstromen

De wet verplicht maatschappelijke organisaties, en daarmee ook 1.600 religieuze instellingen in Nederland, een donatieoverzicht te publiceren met alle giften vanaf € 15.000. Elke donatie moet zeven jaar lang voor inzage beschikbaar zijn, met de persoonsgegevens van de donateur. De minister voor Rechtsbescherming wil zo voorkomen dat maatschappelijke organisaties door buitenlandse geldstromen onder onwenselijke invloed komen te staan.

 “Dit conceptvoorstel lijkt me een schoolvoorbeeld van schieten met hagel. Het is ook niet duidelijk of er enig onderzoek is gedaan naar de gevolgen voor de geefbereidheid van donateurs.”

Sabine de Wijkerslooth, Adviseur Erven, Schenken en Goede Doelen, EY belastingadviseurs 

Transparantie en privacy

Nu grote gevers met naam en toenaam bekend worden gemaakt, bestaat de angst dat dit het geefgedrag negatief gaat beïnvloeden. Zodra duidelijk is dat je over een aanzienlijk vermogen beschikt, ben je eerder het doelwit van criminelen. En daar zit uiteraard niemand op te wachten. Ook de privacy van kerkbestuurders staat op de tocht. Vlak na de tweede wereldoorlog kregen bestuurders van kerken uit veiligheidsoverwegingen het recht op anonimiteit. Vandaag de dag zijn belangenorganisaties als het CIO dagelijks aan het lobbyen om dit recht te handhaven. Kerken en hun bestuurders hebben al van oudsher te maken met de dreiging en het geweld van andersdenkenden. Met het opheffen van dit recht komen bestuurders mogelijk in gevaar. Hierdoor zal ook het aantrekken van nieuwe, kundige bestuurders bemoeilijkt worden.

Openheid van zaken

De afgelopen jaren is het belang van transparantie toegenomen. Donateurs willen weten wat er met de gelden gebeurt die zij schenken. Ook zijn er publicatieregels waar een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) aan moet voldoen, zoals openheid van zaken over de zittende leden van het bestuur. Kerken worden hiervan tot nu toe gevrijwaard. Daarnaast vraagt ook het beheer van het maatschappelijke vermogen om veel meer zorgvuldigheid en openheid. En dan is er nog de bestuurdersbeloning die regelmatig maatschappelijke verontwaardiging oproept. Het credo is dan ook zo veel mogelijk transparantie te betrachten, ook als dit niet door regels of wetten wordt gestuurd. Dat vraagt van maatschappelijke organisaties dat ze veel bewuster bezig zijn met wat ze doen en laten.

Reputatie is een groot goed

Overigens klinkt die roep om meer transparantie niet alleen door bij maatschappelijke organisaties. Eigenlijk geldt het voor elke organisatie die een maatschappelijke rol vervult, zo ook voor banken. Ook hier spelen dilemma’s als transparantie versus privacy, maatschappelijk belang versus organisatiebelang en privacy versus veiligheid. Al die belangen vragen een zorgvuldige afweging in de situaties die op je pad komen. Daar waar vroeger het organisatiebelang vooropstond, is het tegenwoordig door de invloed van social media niet raadzaam aan het maatschappelijk belang voorbij te gaan.

Zorgvuldig communiceren

Mede door de opkomst van social media ligt alles al op straat voordat je er erg in hebt. Als een organisatie in een kwaad daglicht komt te staan, vraagt het doorgaans veel tijd en lobbywerk om op het oude vertrouwensniveau terug te komen. En dat is een situatie die je altijd moet zien te voorkomen. Zorg dus dat je blijft communiceren wat je aanpakt, hoe je dit doet en welke dilemma’s er binnen jouw organisatie spelen. Daarmee kweek je begrip. Uiteindelijk gaat het erom om jouw maatschappelijke doelen te realiseren en wil jouw achterban en het grotere publiek graag ook weten hoe je dat doet.

Reacties op de nieuwe wet

Los van het feit dat kerken, fel gekant zijn tegen het publiek maken van hun bestuurders, is men bang dat door het verplichte donatieoverzicht het aantal en de hoogte van donaties ernstig gaat teruglopen. Ook zijn er twijfels over de uitvoerbaarheid van de wet. Deze brengt niet alleen extra rompslomp met zich mee, maar lijkt op meerdere fronten te botsen met het beleid van de overheid, de regels voor ANBI’s en de privacyregels volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) die sinds 2018 van kracht is. Veel mensen vragen zich ook af of het doel de middelen heiligt. Kan de nieuwe transparantiewetgeving voorkomen dat kerken een rol vervullen in de financiering van terrorisme?

“Deze nieuwe wet voelt als een kruispunt waar je allerlei elkaar tegensprekende verkeersborden ziet staan. Hierdoor raak je volledig in verwarring over wat je te doen staat. Er is veel ruimte voor misinterpretatie.”

Rian Vens-Hagting, directeur Relatiemanagement Instituten & Charitas

Hoe omgaan met de nieuwe wet?

Wij kunnen ons voorstellen dat ook in uw organisatie het vraagstuk rond de nieuwe wetgeving speelt. Heeft u behoefte om hier met ons over van gedachten te wisselen? Neem dan contact op met uw relatiemanager van ABN AMRO MeesPierson Instituten & Charitas.

Deel deze pagina

Artikel geschreven door:

Profiel foto van Rian Vens-Hagting
Rian Vens-Hagting ‎Directeur Relatiemanagement Instituten & Charitas

Rian Vens-Hagting is ‎Directeur Relatiemanagement Instituten & Charitas. Ze adviseert, samen met haar team, maatschappelijke organisaties op het gebied van governance, betalingsverkeer en duurzaam vermogensbeheer. Haar focus segmenten zijn religieuze-, onderwijs- en financiële instellingen.

Vrijblijvend van gedachten wisselen met een specialist?

ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus