ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus

Medische doorbraken dankzij durf vermogensfondsen

Experimenteel medisch onderzoek kan ziekten genezen en voorkomen, maar onderzoeksgeld is schaars. Wetenschappelijk onderzoeker en hematoloog Mette Hazenberg en directeur Noaber Foundation Matthijs Blokhuis over impact en het belang van realistische verwachtingen.

Hematoloog Mette Hazenberg ontdekte ze als eerste; de specifieke cellen in het menselijk lichaam die antistoffen maken tegen acute leukemie. De werking van deze B-cellen wordt nu nog in het laboratorium van het biotechnologie bedrijf AIMM Therapeutics, spin-off van het Amsterdamse Academisch Medisch Centrum, getest. De eerste resultaten zijn echter veelbelovend, in muizenproeven is het gelukt leukemie te genezen. De ontdekking kan op termijn een therapie opleveren tegen acute leukemie, een levensbedreigende ziekte van het beenmerg.

Hazenberg: “Patiënten zijn nu aangewezen op chemotherapie of een beenmergtransplantatie. Dat is niet meer nodig als we er in slagen met de antistoffen het afweermechanisme van patiënten te herstellen.” Deze doorbraak is niet alleen de verdienste van de mensen in het lab, benadrukt Hazenberg. “Onderzoek is kostbaar. Zonder de hulp van sponsoren was het niet mogelijk.” Haar onderzoek kwam onder andere tot stand met de financiële hulp van een anoniem vermogensfonds, een relatie van ABN AMRO. De medewerkers van de bank brachten daarnaast ook op eigen initiatief geld voor het onderzoek bijeen.

Wat doet Instituten & Charitas?

Instituten & Charitas bedient binnen ABN AMRO maatschappelijke instellingen. Hierin zijn we marktleider met circa 1900 maatschappelijke instellingen als klant. Dit zijn onder andere goede doelen, vermogensfondsen, religieuze instellingen en branche- en belangenorganisaties.

Concurrentie

De steun van vermogensfondsen en andere particuliere donateurs is cruciaal bij experimenteel medisch onderzoek. Onderzoek vraagt om veel geld, en de concurrentie is groot, weet Hazenberg uit ervaring. “De overheid en grote instellingen als het KWF richten zich bij onderzoek naar de rol van het afweersysteem in de bestrijding van tumoren vooral op lopend onderzoek naar T-cellen. Dat maakt het moeilijk om geld te krijgen voor experimenteel onderzoek naar cellen die nog relatief onderbelicht zijn.”

Hazenberg moet daarom op zoek naar andere bronnen om de lopende onderzoeken te financieren. Daarin wordt zij gesteund door de fondsenwervende stichting van het AMC, de AMC Foundation. Gezamenlijk steken zij veel tijd in het presenteren van onderzoek aan potentiële donateurs. Zo ontstaat inzicht in de complexe materie en de bedragen die voor een onderzoek nodig zijn.

Hazenberg maakt het effect het liefst zo concreet mogelijk. “Door een donatie van € 300.000 was het mogelijk om een onderzoeker vier jaar lang onderzoek te laten doen naar de rol van afweercellen in de bijwerkingen na een beenmergtransplantatie. Zijn bevindingen zijn wereldkundig gemaakt door presentaties op congressen en publicaties in wetenschappelijke tijdschriften.” Maar ook kleinere bedragen dragen bij grote doorbraken. “Met € 1.000 kunnen we reagens-vloeistoffen kopen die nodig zijn voor onderzoek.”

Beoordelen van medische innovatie

Veel vermogensfondsen willen bijdragen aan experimenteel onderzoek, zo bleek tijdens een door ABN AMRO Instituten & Charitas georganiseerde inspiratiesessie voor bestuurders van vermogensfondsen. Belangrijk obstakel: hoe beoordeel je de onderzoeksvoorstellen en schat je de kansen ervan in de praktijk in?

De Noaber Foundation beschikt over veel ervaring op dit terrein. Het door Paul en Mineke Baan opgerichte vermogensfonds steunt innovatieve projecten in de gezondheidszorg, gericht op het bevorderen van gezond leven. “Met de potentiële impact als belangrijk criterium, legt directeur Matthijs Blokhuis uit. “Onze focus is gericht is op de toepassing van nieuwe kennis in de praktijk. Hoe zorgen we dat nieuwe inzichten ook leiden tot meerwaarde voor burgers, patiënten en professionals.”

Het fonds doet dat door partijen die leidend zijn in een specifiek onderwerp te verbinden. Bijvoorbeeld door ze uit te nodigen voor een Noaber Dialoog, bijeenkomsten waarin stakeholders uit gezondheidszorg kennis delen over een bepaald onderwerp. Blokhuis: “Ideeën voor innovaties staan namelijk bijna nooit op zichzelf, zo leert onze ervaring. Als een specifieke vraag leeft bij een patiëntenvereniging, dan is de kans groot dat een ziekenhuis of een zorgverzekeraar met hetzelfde probleem zit.”

Slimme software

Blokhuis ziet dat samenwerking het effect van de donaties vergroot. Hij noemt preventieve gezondheidszorg als voorbeeld. “Mensen melden zich nu bij de gezondheidszorg als ze ziek zijn. Ziekenhuizen, verzekeraars en de overheid weten dat mensen die niet roken, een gezond gewicht hebben, en voldoende bewegen een sterk verlaagde kans op kanker hebben.” Door een vroegtijdige verandering van levensstijl kan het aantal mensen dat ziek wordt dalen. “Maar dat vraagt wel om een andere aanpak, want door de wijze waarop het systeem is ingericht kan geen van de partijen zelf die verandering doorvoeren. Daarom faciliteren wij de samenwerking.”

Innovatieve technologie speelt daarbij een belangrijke rol.” Noaber Foundation draagt bij aan de ontwikkeling van slimme software voor huisartsen die patiëntendata vertaalt in risicoprofielen. “Zodat de arts gerichte zorg kan bieden, ruim voordat mensen zichzelf melden met klachten op het spreekuur.” Of het slaagt hangt volgens Blokhuis vooral af van de wijze waarop de toepassing past in de bestaande systemen. “Geen enkele huisarts zit te wachten op extra administratieve handelingen.”

Risico verlagen

Voor Noaber Foundation is het verbinden van partijen ook een beproefd middel om de risico’s van een project te verlagen.” Als voorbeeld noemt Blokhuis de inspanningen om ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen. “We zagen een sterke behoefte aan goede technologie voor thuiswonende ouderen. Het ontwikkelen van nieuwe producten is echter niet de oplossing.” In plaats daarvan draagt de Noaber Foundation bij aan de ontwikkeling van inkoopvoorwaarden waaraan de apparatuur moet voldoen. “Het kostte ons een jaar om zorginstellingen, verzekeraars, ministeries, koepels en ontwikkelaars op één lijn te krijgen.”

Met succes. “Zorgverzekeraars vergoeden nu alleen apparatuur die aan de hoge kwaliteitseisen voldoet. Leveranciers weten aan welke voorwaarden hun producten moeten voldoen. Pionieren op een relatief klein onderwerp,” zegt Blokhuis. “Maar met een groots effect, anderen kopiëren onze bevindingen nu met succes. Bijvoorbeeld bij de thuismonitoring van chronisch zieke patiënten.”

Communicatie

Voor Hazenberg en Blokhuis is het delen van kennis belangrijk om het effect van de inspanningen en donaties te optimaliseren. Noaber Foundation stelt kennisdeling als voorwaarde bij elk project. Hazenberg deelt de onderzoeksresultaten wereldwijd met andere artsen, recent onder andere via publicatie in het internationale medische tijdschrift Blood.

Donateurs worden op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. “Onze bevindingen hebben nu al geleid tot belangrijke inzichten in de rol van afweercellen bij het voorkomen van graft versus host ziekte. Dit is een combinatie van afstotingsreacties die bij patiënten kan ontstaan na een transplantatie.”

Faalfactoren

Ook de communicatie over wat niet goed gaat, is belangrijk. Hazenberg: “Zo doen we ook onderzoek naar de mogelijkheden om antistoffen te gebruiken bij de diagnostiek van leukemie. De resultaten zijn niet wat we ervan verwacht hadden. Dat hoort bij experimenteel onderzoek, dat begrijpen donateurs.”

Ook bij de Noaber Foundation slagen niet alle projecten. Blokhuis brengt de faalfactoren in kaart om herhaling te voorkomen. “Zo ontdekten we tijdens onze eerste projecten dat de betrokkenheid van stakeholders institutioneel moet zijn, deze moet niet afhangen van het enthousiasme van één persoon in de organisatie. Zo voorkom je dat een project stilvalt als iemand vertrekt. Een inzicht waar we nog elke keer van profiteren bij het selecteren van nieuwe projecten.”

Inspiratiesessie van ABN AMRO Instituten & Charitas

Experimenteel medisch onderzoek is kostbaar en de steun van vermogensfondsen en andere particuliere donateurs is cruciaal. De ervaringen van de Noaber Foundation laten zien dat met name samenwerken en verbinden belangrijk is voor het succes. ABN AMRO Instituten & Charitas bood met haar inspiratiesessie een eerste stap in deze richting voor bestuurders van vermogensfondsen en hoopt hiermee meer vermogensfondsen te hebben geïnspireerd voor de sponsoring van experimenteel medisch onderzoek te kiezen.

Deel deze pagina

Medische doorbraken dankzij durf vermogensfondsen
5.0/5 score (3 stemmen)
ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus
Logo of ABN AMRO MeesPierson | Financial Focus