Een grote vermogensoverdracht
Nederland staat aan het begin van een grote vermogensoverdracht. Jaarlijks overlijden nu ongeveer 170.000 Nederlanders. Naar verwachting zijn dat er rond 2040 ongeveer 200.000. Tegelijk bezitten 65-plussers samen bijna € 1.000 miljard. Een belangrijk deel daarvan zit in de eigen woning.
De komende decennia gaat dus veel vermogen over naar de volgende generatie. Dat biedt kansen, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning of het aflossen van schulden. Maar het kan ook vermogensongelijkheid vergroten. Daardoor blijft de schenk- en erfbelasting politiek gevoelig. Meer hierover leest u in ons artikel: De discussie over het verhogen van de erfbelasting - Financial Focus.
De tarieven blijven voorlopig gelijk
De schenk- en erfbelasting levert de overheid ongeveer € 3,5 miljard per jaar op. Dat is minder dan 1% van alle belastinginkomsten. Kinderen betalen 10% over de eerste tariefschijf en 20% over het meerdere. Voor andere erfgenamen lopen de tarieven op tot 30% en 40%. Voor kleinkinderen gelden afzonderlijke tarieven.
Er is nu geen concreet voorstel om deze tarieven te verhogen. Dat geeft rust, maar geen zekerheid. Het kabinet kijkt namelijk ook naar andere onderdelen van de Successiewet. Juist daar kunnen veranderingen de uiteindelijke belastingdruk verhogen.
Oude rekenregels worden vernieuwd?
Veel fiscale rekenregels stammen uit 1980. Sindsdien is de rente gedaald en is de levensverwachting gestegen. Toch gebruikt de wet nog een vaste rekenrente van 6%. Het kabinet onderzoekt daarom een modernisering. Op basis van de huidige marktrente zou een percentage van ongeveer 3% beter passen.
Het voorstel is om de rente en levensverwachting voortaan actueel te houden. Een mogelijke invoeringsdatum is 1 januari 2028. De politieke besluitvorming en verdere uitwerking moeten nog plaatsvinden. Het uitgangspunt is dat nieuwe regels alleen gelden voor toekomstige schenkingen en overlijdens. Hier leest u meer over dit onderwerp: De schenk- en erfbelasting op de schop! - Financial Focus.
Wat betekent dit voor schenken op papier?
Bij een schenking op papier schenkt u vermogen, zonder het geld direct uit te betalen. U krijgt een schuld aan bijvoorbeeld uw kinderen. De schenking wordt vastgelegd in een notariële akte. Over de schuld moet u nu jaarlijks daadwerkelijk 6% rente betalen. Als aan de voorwaarden is voldaan, verlaagt de schuld later uw nalatenschap.
Een verlaging van de rente naar ongeveer 3% heeft twee kanten. U draagt jaarlijks minder rente belastingvrij over aan uw kinderen. Daar staat tegenover dat u meer geld overhoudt voor andere schenkingen. De schenking op papier wordt dus niet automatisch onaantrekkelijker.
Er is wel meer onzekerheid ontstaan. De schenking op papier staat op een lijst met ‘opmerkelijke belastingconstructies’. Een vergaande maatregel zou zijn dat de schuld bij overlijden niet meer aftrekbaar is. Dan verdwijnt een belangrijk fiscaal voordeel. Hiervoor ligt nog geen concreet wetsvoorstel.
CDA-leider Henri Bontenbal noemde schenken op papier onlangs in de HJ Schoo-lezing een constructie om de erf- en schenkbelasting te ontwijken. Daarmee plaatste hij vraagtekens bij het voortbestaan van de regeling in haar huidige vorm.
In het Belastingplan 2027 is nog geen melding gemaakt van de nieuw voorgestelde regels.
Ook testamenten kunnen worden geraakt
Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner de bezittingen en schulden. De kinderen krijgen een vordering die meestal pas opeisbaar is na het overlijden van de tweede ouder. Over die vordering kan rente worden berekend. Deze rente hoeft niet daadwerkelijk te worden betaald, maar kan worden bijgeschreven op de vordering.
Bij 6% samengestelde rente verdubbelt een vordering na ongeveer 12 jaar. Bij 3% duurt dat ongeveer 23 jaar. Een lagere rente kan daardoor leiden tot een minder sterk oplopende schuld van de langstlevende en uiteindelijk tot meer erfbelasting voor de kinderen. Bestaande situaties blijven volgens het voorstel onder de oude regels vallen.
Ook hier dus afwachten wat er bijvoorbeeld in de Voorjaarsnota 2027 komt.
Vrijstellingen liggen onder het vergrootglas
Ook enkele schenkingsvrijstellingen zijn geëvalueerd. In 2026 bedraagt de eenmalig verhoogde vrijstelling van ouders aan kinderen € 33.129. De extra vrijstelling voor een dure studie is € 69.009. Die studievrijstelling wordt zeer weinig gebruikt. De vraag is of deze regelingen nog passen bij hun oorspronkelijke doel.
De jaarlijkse vrijstellingen bedragen in 2026 € 6.908 voor kinderen en € 2.769 voor anderen. Ook daarvan is onderzocht of ze nog goed werken. Een aanpassing ligt politiek gevoelig. Een evaluatie betekent dan ook niet automatisch dat een vrijstelling verdwijnt.
Bedrijfsopvolging is minder ruim
De bedrijfsopvolgingsregeling blijft belangrijk voor het bedrijfsleven, maar is de laatste jaren aangescherpt. Aan derden verhuurd vastgoed in een bv geldt bijvoorbeeld niet langer als ondernemingsvermogen. Ook constructies waarbij een onderneming meerdere keren fiscaal gunstig werd overgedragen tussen dezelfde partijen, zijn beperkt. Voor ondernemingsvermogen boven de volledige vrijstelling geldt inmiddels een vrijstellingspercentage van 75% en niet meer 83%.
Over de bedrijfsopvolgingsregeling, die het makkelijker maakt om familiebedrijven over te dragen aan de volgende generatie, werd in de HJ Schoo-lezing overigens niets gezegd.
In het Belastingplan 2027 wordt geen melding gemaakt van verdere structurele wijzigingen.
Conclusie
De tarieven worden in de huidige plannen niet aangepast, maar het is duidelijk dat er onder de motorkap het nodige kan gebeuren. Er is geen reden voor haast op basis van deze berichten. Voor sommige mensen is de onzekerheid over de schenking op papier wel aanleiding om actie te ondernemen. Houdt u dan rekening met drukte binnen het notariaat, die al lang aanhoudt en zeker niet minder wordt richting het einde van het jaar.
