Wat is steward-ownership precies?
Jorick: "Steward-ownership is een alternatief eigendomsmodel dat bedrijven de mogelijkheid biedt om hun missie centraal te stellen voor de lange termijn. Het model zorgt ervoor dat bedrijven zelfstandig kunnen opereren. In Nederland gebeurt dat meestal via een of meer stichtingen, maar de exacte vorm hangt af van het bedrijf en de financiering. Die stichting(en) fungeren als verlengstuk van de onderneming en helpen om winst primair in dienst te stellen van continuïteit en de missie. Dat creëert ruimte voor innovatie en maatschappelijk en duurzaam ondernemen.”
Waarom is er nu meer aandacht voor steward-ownership?
Jorick: “Door de huidige ontwikkelingen in de wereld, zoals de focus op duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid, is er meer bewustzijn ontstaan rondom alternatieve bedrijfsmodellen. Daarnaast kan een steward-owned structuur ook helpen om strategische kennis van Nederlandse of Europese bedrijven beter te beschermen tegen ongewenste overnames. Dat sluit aan bij het bredere debat over strategische autonomie, dat steeds meer aandacht krijgt.”
Is duurzaamheid een vereiste in steward-ownership?
Jorick: "Nee dat is een misvatting. Hoewel veel bedrijven in dit model maatschappelijk of duurzaam ondernemen, is dat geen vereiste. Het gaat erom dat de missie van de onderneming centraal staat of dat nu behoud van werkgelegenheid in een regio is, het leveren van een uniek product of iets anders. Dit model is geschikt voor allerlei soorten bedrijven, ongeacht hun specifieke missie."
Wat zijn de voordelen van steward-ownership voor ondernemers?
Jorick: “Een belangrijk voordeel is dat dit eigendomsmodel de continuïteit van de onderneming helpt te borgen. Het maakt verkoop aan externe partijen minder waarschijnlijk, waardoor autonomie, werkgelegenheid en de koers van het bedrijf beter beschermd kunnen blijven. Daarnaast geeft het ondernemers de mogelijkheid om afstand te doen van de dagelijkse leiding, zonder dat ze meteen op een verkoop hoeven aan te sturen. Zo kun je het bedrijf gecontroleerd overdragen op een manier die past bij je waarden en visie.
Tegelijkertijd kun je de financiële positie van de ondernemer goed regelen. Denk aan een eerlijke uitkoop of andere afspraken die zorgen voor inkomen na overdracht. Vermogensplanners en financiers kunnen daarbij meedenken. In de praktijk gaat het vaak om de vraag: hoeveel is genoeg? Als de privébehoeften goed zijn afgedekt, kunnen continuïteit en de doelen van de onderneming leidend blijven.”
Hoe werkt het eigendom precies in steward-ownership?
Jorick: "Bij steward-ownership is het economische eigendom gescheiden van de zeggenschap. De zeggenschap ligt bij zogeheten stewards. Zij hebben geen direct financieel belang bij winstmaximalisatie en sturen op de missie en lange termijn. Winst wordt zoveel mogelijk geherinvesteerd in het bedrijf. Uitkeringen aan economische belanghebbenden – zoals oprichters, kapitaalverschaffers of medewerkers – kunnen, maar zijn begrensd en alleen mogelijk als de continuïteit van de onderneming geborgd blijft."
Wilt u meer lezen over dit aspect, lees dan ons artikel: Steward-ownership: bedrijven in dienst van hun missie - Financial Focus.
Wat betekent dit voor bedrijfsopvolging?
Jorick: "Bij bedrijfsopvolging biedt steward-ownership een alternatief voor verkoop. Veel ondernemers die met pensioen gaan, willen hun bedrijf niet zomaar verkopen, maar ook niet zelf blijven leiden. Dit model stelt hen in staat om het bedrijf over te dragen aan een volgende generatie stewards, die de missie en de lange termijn bewaken. Het is belangrijk om hier op tijd mee te beginnen, zodat je de overdracht goed kunt voorbereiden. In de praktijk vraagt dit om een periode van overdracht en inwerken. Na de transitie blijft de vertrekkende ondernemer vaak nog betrokken, bijvoorbeeld als steward of in een adviserende rol."
Hoe helpt We Are Stewards ondernemers bij het toepassen van steward-ownership?
Jorick: "Wij begeleiden ondernemers in het hele proces, van het verkennen van de mogelijkheden tot het uitwerken van de juridische structuur. Ons team helpt bij het conceptueel uitdenken van de wensen en doelstellingen van de onderneming. Vervolgens maken we de vertaalslag naar juristen en notarissen om alles juridisch vast te leggen. Het is een teamsport waarbij verschillende disciplines samenkomen, zoals juristen, fiscalisten en vermogensplanners."
Wat is jouw persoonlijke motivatie om bij te dragen aan steward-ownership?
Jorick: "Met mijn fiscaal-juridische achtergrond heb ik altijd mensen geadviseerd over belasting en bedrijfsstructuren. Voor mij is steward-ownership een manier om meer maatschappelijke waarde toe te voegen aan mijn werk. Ik heb inmiddels zelf een gezin en dit model sluit aan bij mijn persoonlijke waarden en hoe ik naar de wereld kijk. Het biedt een duurzame manier van ondernemen die goed is voor de maatschappij en de lange termijn."
Hoe ziet de toekomst eruit voor steward-ownership?
Jorick: "Ik verwacht dat steward-ownership een vaste plek krijgt naast de traditionele eigendomsvormen. Het gaat om keuzevrijheid: ondernemers moeten bewust kunnen kiezen voor een model dat past bij hun bedrijf en bij wat zij willen borgen op de lange termijn. Als steward-ownership breder wordt toegepast, kan het bijdragen aan een gezonde balans tussen winst en maatschappelijke impact.
Ik denk wel dat de overheid kan bijdragen om steward-ownership minder ‘niche’ te maken door meer duidelijkheid en herkenbaarheid in wet- en regelgeving te bieden en fiscale knelpunten weg te nemen. In Denemarken is het model meer mainstream en komen stichting-gedreven eigendomsstructuren relatief vaak voor. Een gunstiger fiscale behandeling lijkt daar te hebben bijgedragen aan de ontwikkeling en schaal van dit soort structuren."
Voor wie is steward-ownership interessant?
Jorick: "Steward-ownership is interessant voor ondernemers die met bedrijfsopvolging bezig zijn, maar ook voor diegenen die hun bedrijf willen beschermen tegen externe invloeden. Het is geschikt voor zowel missiegedreven ondernemingen als voor meer traditionele bedrijven die continuïteit, onafhankelijkheid en hun identiteit willen borgen."
Meer weten?
Bent u benieuwd of steward-ownership bij uw bedrijf past? Op de website van We Are Stewards vindt u meer informatie, waaronder voorbeelden en podcasts en een netwerk van adviseurs. Neem gerust contact met hen op via www.wearestewards.nl om uw vragen te bespreken. Voor de duidelijkheid: ABN AMRO heeft geen belang bij en geen samenwerkingsverband met We Are Stewards.
