Veel van onze klanten beleggen voor de lange termijn. Vermogensoverdracht is ook iets voor de lange termijn. Hoe mooi zou het zijn om deze twee zaken te combineren? Via een familiefonds kunt u uw zorgvuldig opgebouwde beleggingsportefeuille bij elkaar houden en op een fiscaal vriendelijke manier overdragen aan de volgende generatie.
In deel 1 van deze reeks stonden wij stil bij de vraag wat een familiefonds is en hoe u een familiefonds opricht. In dit tweede deel leest u wanneer een familiefonds een passende keuze kan zijn en hoe u het kunt opnemen in uw schenkingsplan. We gaan daarnaast in op een aantal belangrijke zaken die u moet weten. Zo krijgt u een helder beeld van de mogelijkheden. Ook in dit deel gaan we telkens uit van vermogensoverdracht van ouders naar kinderen. Dat zouden ook grootouders en kleinkinderen kunnen zijn. De fiscale lasten zijn dan in directe zin hoger, maar u slaat wel een generatie over.
Wanneer past het familiefonds als schenkingsmogelijkheid?
- U wilt zeggenschap behouden
Als u beleggingen wilt overdragen aan uw kinderen, maar de regie nog niet volledig wilt loslaten, kan een familiefonds een passende oplossing zijn. Via een familiefonds blijft u het beleggingsbeleid voeren over de geschonken portefeuille, terwijl de onderliggende waarde op een fiscaal vriendelijke manier naar uw kinderen gaat.
Een alternatief om vermogen te schenken met behoud van zeggenschap - bijvoorbeeld wanneer kinderen nog jong zijn of niet goed met geld kunnen omgaan - is schenken onder bewind.
- U wilt het familievermogen bij elkaar houden
Door uw beleggingsportefeuille via een familiefonds te schenken, blijft de samenhang behouden. U schenkt participaties aan uw kinderen, maar de portefeuille kan niet zomaar worden verdeeld of verkocht. Bij conflicten moeten uw kinderen zich aan de regels van het fonds houden. Zijn ze het er echt niet mee eens dan kunnen ze naar de rechter stappen. Daarnaast biedt een grotere gezamenlijke portefeuille meer beleggingsmogelijkheden. Sommige concepten zijn pas toegankelijk vanaf een bepaald bedrag.
- U wilt kennis en ervaring aan uw kinderen meegeven
Omgaan met een groot vermogen is iets wat je moet leren. Door het vermogen samen te beheren, kunt u uw kennis en ervaring op het gebied van beleggen doorgeven aan de volgende generatie. Zo maakt u uw kinderen stap voor stap vertrouwd met de vraagstukken die bij vermogensbeheer komen kijken. Dit kunt u op verschillende manieren vormgeven. U kunt hen bijvoorbeeld meenemen naar gesprekken met een vermogensbeheerder of naar een beleggingspresentatie van de bank. Ook kunt u uw kinderen een passende opleiding laten volgen, zoals de Generation Next Academy.
Hoe betrekt u het familiefonds in uw schenkingsplan?
Een belangrijk doel van estate planning is om het familievermogen op een fiscaal vriendelijke manier over te dragen aan uw kinderen. Door tijdig te schenken voorkomt u dat er onnodig veel erfbelasting verschuldigd is bij uw overlijden. Door jaarlijks gebruik te maken van de schenkingsvrijstellingen en te schenken tegen een lager tarief dan het toptarief bij overlijden, kan aanzienlijk fiscaal voordeel worden behaald. Welke schenkingsmogelijkheden biedt het familiefonds u hierbij?
Jaarlijks schenken van participaties
In de praktijk zien we vaak dat jaarlijks participaties aan de kinderen worden geschonken, bijvoorbeeld ter hoogte van de schenkingsvrijstelling. Maar omdat kinderen bij het overlijden van hun ouders erfbelasting betalen tegen een tarief van 20%, kan het benutten van de 10%-schijf tijdens het leven extra voordeel opleveren.
Door participaties te schenken ter waarde van € 158.669 (het maximale bedrag van de 10%-schijf in 2026), bespaart uw kind - los van de vrijstelling - € 15.867 aan belasting. Wanneer u gedurende meerdere jaren participaties schenkt ter grootte van het bedrag van deze 10%-schijf, kan zo een veelvoud aan toekomstige erfbelasting worden voorkomen.
Wilt u meer weten over de actuele vrijstellingen en tarieven? Lees dan ons artikel Welke schenkingsvrijstelling kunt u in 2026 toepassen?
Lenen om een hefboomwerking te creëren
Een andere mogelijkheid is dat het familiefonds zelf de beleggingsportefeuille aankoopt of de stichting die is opgericht om als bewaarder en beheerder op te treden. Als oprichter brengt u eerst een relatief klein bedrag in het fonds in, waarvoor u participaties ontvangt. Deze participaties kunt u vervolgens schenken aan uw kinderen.
Vervolgens kan het fonds onder zakelijke voorwaarden geld van u lenen om de volledige beleggingsportefeuille aan te schaffen. Jaarlijks kunt u een deel van deze lening kwijtschelden, bijvoorbeeld ter hoogte van de schenkingsvrijstelling of de 10%-schijf. Op deze manier profiteren uw kinderen direct van het rendement op de totale portefeuille, terwijl verschuldigde rente over de lening en eventuele belastingheffing daarop in mindering komen.
Deze constructie is vooral interessant wanneer de marktrente laag ligt, omdat dan een gunstige, zakelijke rente kan worden afgesproken. Wel is het belangrijk dat uw kinderen over voldoende eigen vermogen beschikken om eventuele koersdalingen op te vangen. Daarom wordt in de praktijk vaak gekozen om bij de start een groter bedrag - bijvoorbeeld 20% van het belegde vermogen - ineens kwijt te schelden. Uiteraard moet hier dan schenkbelasting over worden betaald.
Geclausuleerd schenken
U kunt voorwaarden aan de schenkingen van de participaties verbinden, zoals een ‘uitsluitingsclausule’ of een ‘herroepingsclausule’. Wat deze clausules inhouden leest u in het artikel Tien vragen over schenken van onze collega Tjarko Denekamp. Het is ook mogelijk om uw schenking een tweede bestemming te geven. We noemen dit een ‘tweetrapsschenking’. Hiermee kunt u regelen dat de participaties die u aan uw kind schenkt, na diens overlijden moeten worden doorgegeven aan uw andere kinderen of aan uw kleinkinderen. Zo kan worden voorkomen dat de partner van uw kind uw vermogen krijgt. Om dit goed te laten verlopen, moet uw (klein)kind het geschonken vermogen apart administreren.
Aandachtspunten bij het familiefonds
Afsluitend wil ik u nog een aantal aandachtspunten meegeven:
- Als u als ouders overweegt om een familiefonds op te richten, is het aan te raden om vooraf duidelijkheid te hebben over de wensen van alle familieleden. U moet met elkaar door één deur kunnen en het leuk vinden om samen te beleggen. Als er verschillende wensen leven over het doel van het vermogen of als er een groot verschil van inzicht is over het beleggingsbeleid dan is een familiefonds minder geschikt.
- Laat u zich goed adviseren. Bijvoorbeeld bij het opstellen van de fondsvoorwaarden. Maar ook om te bepalen of u een stichting nodig heeft als bewaarder en beheerder.
Een stichting moet worden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Statuten en bestuurders worden daarmee bekend. In beginsel hoeven de jaarstukken niet
Ook interessant
Heeft u een vraag over dit artikel?
De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.