De schenking op papier en box 3

De schenking op papier

De hoofdlijn bij een schenking op papier is dat de ouders met een schuld hun vermogen verlagen, terwijl het kind een vordering krijgt. De vordering is meestal pas opeisbaar na het overlijden van de schenker. Daar komt de naam schenking op papier uit voort: het is een ‘papieren verhaal’. Voor meer informatie over de schenking op papier verwijs ik naar mijn artikel “6 vragen over de schenking op papier”.

Vóór 2023 pakte de schenking op papier meestal gunstig uit voor de inkomstenbelasting. De belastingdruk nam toe naarmate het vermogen groter was. Hierdoor hadden ouders een groter belastingvoordeel dan de belastingheffing bij de kinderen. Dat voordeel is omgeslagen in een nadeel.

Het huidige systeem van box 3

In 2026 is dit ‘wettelijke systeem’ het vertrekpunt:

• De vordering van het kind wordt gezien als een ‘overige bezitting’. In 2026 bedraagt het fictieve rendement voor de overige bezittingen 6%. Bij een belastingtarief van 36% betekent dit een belastingdruk van ongeveer 2,16% op de overige bezittingen.
• De ouders hebben een schuld in box 3. Het aftrektarief voor schulden voor 2025 wordt begin 2026 bekend. De inschatting is dat de fictieve leenrente voor schulden afgerond 2,6% zal bedragen. De inschatting voor 2026 is 2,7%.

De belastingheffing bij het kind is reëel. Het kind wordt geacht een rendement te hebben van 6% en het werkelijke rendement is 6%. Bij de ouders gaat het scheef. Die betalen 6% en mogen feitelijk maar 2,6% in aftrek brengen?

De tegenbewijsregeling van box 3

De Hoge Raad heeft beslist dat box 3 niet door de beugel kan, als uw werkelijke rendement over uw gehele vermogen in box 3 lager is dan het veronderstelde rendement. U mag dat dan naar voren brengen en gaat belasting betalen over het lagere werkelijke rendement. Inmiddels is de uitspraak van de Hoge Raad vastgelegd in de wet, de Wet tegenbewijsregeling box 3.

Bij de berekening van het werkelijke rendement mag van de werkelijke rente worden uitgegaan. Voor de ouders is dat dus 6% en dat drukt hun rendement. Of dat leidt tot een lagere belastingdruk, is afhankelijk van het rendement op het vermogen van de ouders in box 3. Hier vindt u de laatste ontwikkelingen over box 3.

Vanuit de schenking op papier geredeneerd, is er nu sprake van neutraliteit: bij het kind wordt de werkelijke rente belast en de ouders mogen de werkelijke rente in aftrek brengen. Of het in de praktijk ook neutraal uitpakt, is afhankelijk van de situatie. Als een ouder bijvoorbeeld een laag of zelfs een negatief inkomen in box 3 heeft, bijvoorbeeld in een slecht beleggingsjaar, dan is het mogelijk dat de rente maar deels of geheel niet in aftrek komt. Maar we kunnen zeggen dat de lucht bijna volledig is opgeklaard.

Wat als de schuld het vermogen overtreft?

Het uitgangspunt in box 3 is dat een schuld niet in aftrek komt op uw vermogen. De rente die u betaalt, komt in aftrek op uw inkomen in box 3. In de regel zal de schuld lager zijn dan het vermogen, en dan is er een positief vermogen. Maar stel nu dat het vermogen negatief is, ofwel dat de schuld de bezittingen overtreft. Er hoeft dan geen box 3-belasting te worden betaald! Feitelijk komt de schuld dan wel volledig in mindering op het vermogen. Dit is een gevolg van de berekeningswijze die geldt voor box 3.

Rekenvoorbeeld:

Iemand heeft een beleggingsvermogen in box 3 van € 2 miljoen en een schuld van € 1,5 miljoen. De box 3-belasting in 2026 bedraagt circa € 25.000. De belasting is nihil als het bezit € 1,5 miljoen bedraagt. De belastingdruk op het vermogen boven de schuld van € 500.000 is dus relatief erg hoog (5%).

Een negatief vermogen in box 3 hoeft niet te betekenen dat het vermogen van de ouder ook negatief is. De eigen woning bijvoorbeeld zit in box 1 en telt dus niet mee voor box 3. De omvang van het vermogen in box 3 kan zo ook worden beïnvloed. Bijvoorbeeld door het aflossen van een hypotheekschuld, geld in te brengen in een bv of door een nieuwe schenking op papier te doen. Het resultaat kan zijn dat de ouder in het geheel geen belasting in box 3 hoeft te betalen. In ons artikel “Hoe werken schulden in box 3?” leest u er meer over.

Noot: de peildatum voor box 3 in 2026 is 1 januari 2026 en ligt dus achter u als u dit leest. De eerst volgende peildatum is 1 januari 2027. Naar verwachting zal deze systematiek komen te vervallen onder niet nieuwe box 3-systeem dat per 1 januari 2028 in werking moet treden.

Box 3 vanaf 2028

Het voornemen van het kabinet is om vanaf 2028 over te gaan naar een systeem waarin het werkelijke rendement wordt belast. De werkelijke lasten komen dan in aftrek. Bij de schenking op papier is dat voor de ouder de 6% rente. De belastingheffing in box 3 bij het kind en de ouder zijn dan in principe in balans met elkaar en er is geen tegenbewijsregeling meer nodig.

De lucht is opgeklaard?

De schenking op papier is een mooie schenkingsmogelijkheid die in het verleden veel is toegepast. De afgelopen jaren was er ‘tegenwind’ in box 3 omdat de schenkers de rente feitelijk maar voor een deel in aftrek mochten brengen. De tegenbewijsregeling heft deze tegenwind in principe op. Maar het laatste woord over box 3 is zeker nog niet gezegd, dus het is belangrijk dat u de ontwikkelingen op dit punt bijhoudt.