Direct naar content

Een wens van veel ouders: het geld in de familie houden. Dit kunt u in uw testament regelen. Maar houd er rekening mee dat dit de financiële bewegingsruimte van volgende generaties flink beperkt.

Ouders willen het beste voor hun kinderen en kleinkinderen. Ook financieel. Veel ouders hebben de wens om het vermogen ‘in de familie te houden’ zoals dat heet. Een voorbeeld: na uw overlijden krijgen uw kinderen uw nalatenschap. Als uw volwassen zoon trouwt en overlijdt, erft zijn partner zijn bezittingen, inclusief wat er nog over is van uw nalatenschap. Daarmee verdwijnt uw nalatenschap uit de familie. Bij het overlijden van de partner erft immers alleen de schoonfamilie. Dat is niet altijd gewenst. Zeker niet als de relatie met het schoonkind niet goed is. Het erfrecht biedt hiervoor een oplossing.

Tweetrapsmaking

In uw testament kunt u bijvoorbeeld regelen dat het vermogen dat u aan uw zoon nalaat, na zijn overlijden moet worden doorgegeven aan uw kleinkinderen. Of aan uw andere kinderen als er geen kleinkinderen zijn. Deze regeling wordt een tweetrapsmaking genoemd. U beschikt in feite twee keer over uw eigen nalatenschap. De partner van uw kind krijgt zo niets.

Belastingbesparing

Een reden om deze regeling toe te passen kan de wens zijn om vermogen in de familie te houden. De tweetrapsmaking kan ook een belastingbesparing opleveren. Bijvoorbeeld als het kind dat van u erft zelf geen kinderen heeft maar wel broers en zussen. Bij het overlijden van het kind gaat het vermogen naar broers en zussen. Zij betalen maximaal 40 procent erfbelasting over deze nalatenschap. Zou het vermogen via een tweetrapsmaking naar de broers en zussen gaan, dan worden die geacht nogmaals te erven van hun ouder. De broers en zussen betalen dan maximaal 20 procent erfbelasting. Maar let op, als kleinkinderen de volgende bestemming zijn, dan bedraagt de erfbelasting maximaal 36 procent. Dat is 20 procent als zij ‘gewoon’ van hun eigen ouder erven.

Effect op de kinderen

Is de tweetrapsmaking een slimme manier om een vermogen zorgvuldig over te dragen en beschikbaar te houden voor toekomstige generaties? In theorie kan dat zo zijn, in de praktijk is het vaak een lastige regeling. Houd er bijvoorbeeld rekening mee dat de financiële bewegingsruimte van volgende generaties flink wordt beperkt. De erfgenaam – vaak het kind – kan niet zelf bepalen welke bestemming het vermogen bij zijn overlijden krijgt. Hij kan het vermogen niet gebruiken om een partner verzorgd achter te laten.

En dan is er de administratieplicht. De kinderen hebben niet voor de regeling gekozen, maar moeten de regeling wel uitvoeren. Vaak twintig jaar of nog langer. Uw kind moet bij zijn overlijden het vermogen (of wat daar dan nog van over is) doorgeven aan de door u aangewezen opvolgende erfgenaam. Dat vergt een goede administratie van het vermogen. In de praktijk lukt dat vaak niet, wat tot grote discussies kan leiden tussen de erfgenamen van uw kind en de door u aangewezen opvolgende erfgenaam. Wie heeft waar recht op?

Zoek de nuance

Als u een tweetrapsmaking regelt, is het verstandig goed naar de formulering te kijken. En bijvoorbeeld ontbindende voorwaarden op te nemen. U kunt bepalen dat de tweetrapsmaking niet meer geldt als uw erfgenaam bijvoorbeeld zelf kinderen heeft, gehuwd is of een testament heeft gemaakt. Ook kan gedacht worden aan een vervaltermijn: na een periode van 10 jaar na uw overlijden komt de hele regeling te vervallen. Maar het blijft lastig om de toekomst te voorspellen. Het is mogelijk dat de regeling uw kind behoorlijk dwars zit. In de praktijk zien we dit regelmatig gebeuren. Bedenk ook dat de regelgeving kan veranderen. Een slimme formulering kan bij de huidige wetgeving een fiscaal nadeel wellicht voorkomen, maar de wet kan veranderen.

Het is dus mogelijk om ‘over het graf te regeren’. Dat het kan, wil nog niet zeggen dat je het ook moet doen. Bekijk goed wat de gevolgen voor uw kinderen zijn. Het is daarnaast denkbaar dat uw kinderen zelf ook de wens hebben om vermogen in de familie te houden. Uw oorspronkelijke doel wordt dan ook bereikt zonder een strikte en beperkende tweetrapsmaking.

Weloverwogen over het graf heen regeren

  • Overdenk de situatie vanuit het perspectief van de kinderen. Gebruik zo nodig een controlevraag: ‘Stel dat uw ouders dit voor u hadden geregeld, hoe zou u dat vinden?’
  • Bereid de erfgenamen voor op de administratieve plicht die bij een tweetrapsmaking hoort.
  • Overweeg om ontbindende voorwaarden op te nemen om de erfgenamen wat meer financiële bewegingsruimte te geven.

Heeft u een vraag over dit artikel?

De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.