Welke vorm?
Kiest u voor het codicil dan moet u voldoen aan bepaalde vormvereisten. Een codicil moet een geheel met de hand geschreven, voorzien van een datum en door de erflater ondertekend stuk zijn. Het mag dus niet getypt of geprint zijn. Voldoet het stuk niet aan deze eisen dan is het codicil niet rechtsgeldig. Groot voordeel is dat dit stuk eenvoudig te wijzigen is als uw wensen veranderd zijn.
Welke goederen?
De mogelijkheden om goederen via een codicil te vermaken zijn beperkt. Volgens de wet kunnen uitsluitend de volgende zaken via een codicil worden nagelaten.
- Kleren, lijfstoebehoren en bepaalde lijfsieraden. Voorbeelden hiervan zijn: de garderobe van de erflater, persoonlijke accessoires zoals een bril en sieraden met een persoonlijk karakter zoals een trouwring. Het codicil kan bijvoorbeeld bepalen: “Mijn gouden horloge laat ik na aan mijn kleinzoon.”
- Bepaalde tot de inboedel behorende zaken en bepaalde boeken. Hieronder vallen roerende zaken die tot de huisraad behoren, zoals een antieke kast, een schilderij of een verzameling boeken. Het moet gaan om concreet omschreven zaken; een algemene omschrijving als ‘mijn gehele inboedel’ is niet toegestaan. Het codicil kan bijvoorbeeld bepalen: “Mijn boekencollectie over Nederlandse geschiedenis laat ik na aan mijn nicht.”
- De laatste categorie betreft het aanwijzen van een persoon als rechthebbende op auteursrechten (bijvoorbeeld het recht op toekomstige royalty’s uit boeken of muziek), naburige rechten van uitvoerende kunstenaars, of rechten van producenten van geluidsopnamen en omroeporganisaties. Bijvoorbeeld: “Ik wijs mijn dochter aan als rechthebbende op de auteursrechten van mijn gepubliceerde romans.”
Wat kan niet?
Andere goederen, zoals geld, effecten, onroerende zaken (huizen, grond) of vorderingen, kunnen niet via een codicil worden vermaakt. Voor dergelijke goederen is in beginsel een notarieel testament vereist. De beperking tot roerende zaken van persoonlijke aard en inboedelgoederen is bedoeld om misbruik te voorkomen en de rechtszekerheid te waarborgen. Voor 2003 kon men overigens een executeur aanwijzen in een codicil. Dat kan nu alleen nog in een notarieel testament.
In bewaring bij notaris?
Sommige mensen willen het codicil in bewaring geven bij de notaris. Er gelden specifieke regels voor codicillen als deze bij een notaris in bewaring worden gegeven, maar voor de geldigheid van het codicil zelf is enkel de handgeschreven, gedateerde en ondertekende vorm doorslaggevend. U moet bij deze regels denken aan het opmaken van een akte van bewaargeving gevolgd door registratie van deze akte.
Holografisch testament
Een exotische variant is een holografisch testament. Dat betreft nu juist wel een door uzelf geschreven testament. Het grote nadeel van deze vorm is dat u geen zekerheid heeft dat datgene wat u opschrijft ook geldig is. Meestal is de schrijver geen groot kenner van het erfrecht. Verder moet u dit testament deponeren bij een notaris en laten inschrijven in het Centraal Testamentenregister. Pas dan is het geldig. Qua kosten bent u dan wellicht hetzelfde kwijt als bij een testament dat de notaris voor u opmaakt. Deze vorm is in Nederlands hoogst ongebruikelijk en zeker af te raden.
Buitenland
De mogelijkheden om goederen met een codicil te vermaken kunnen in het buitenland aanzienlijk ruimer zijn dan in Nederland. In sommige landen is het zelfs mogelijk om met een zelf geschreven stuk een eenvoudig testament te vormen. Dat hoeft dus niet notarieel verleden te zijn. Het kan dan om vrijwel alle soorten goederen gaan, inclusief geld en onroerend goed. Dit hangt echter af van het erfrecht van dat betreffende land.
Europees recht
Sinds de inwerkingtreding van de Europese Erfrechtverordening kan bij grensoverschrijdende nalatenschappen het recht van het land van de gewone verblijfplaats van de erflater van toepassing zijn. Dit leidt uitzondering als er een rechtskeuze is gemaakt voor het recht van een andere staat waarvan de erflater de nationaliteit bezit. Een Nederlander die in het Europese buitenland woont kan op deze manier te maken krijgen met andere mogelijkheden. Het gaat dan om EU landen zonder Ierland en Denemarken.
Conclusie
Wenst u een testament, ga dan naar de notaris. Een codicil biedt een laagdrempelige mogelijkheid om bepaalde roerende zaken van persoonlijke aard na te laten als aan de vormvereisten wordt voldaan. Voor het vermaken van andere goederen is een notarieel testament noodzakelijk. De mogelijkheid om met een codicil goederen te vermaken is in Nederland beperkt tot bepaalde roerende zaken. In het buitenland kunnen de mogelijkheden ruimer zijn, afhankelijk van het daar geldende recht.
