‘Moet dat bij notariële akte?’ – (Deel 1)

De voordelen van een notariële akte

Een notariële akte heeft een aantal voordelen. Zo staat vast dat het document echt is, op welke datum het is ondertekend en dat het gelezen en begrepen is. Dit klinkt wellicht als een open deur, maar bij veel andere documenten is dat niet het geval. Denkt u aan uw akkoord voor de voorwaarden voor het gebruik van uw telefoon.

Bij een notariële akte is ook de identiteit van de ondertekenaars vastgesteld en staat vast dat u wilsbekwaam was. Er gaat daarom veel bewijskracht uit van een notariële akte bij een rechter. Verder heeft een notaris een bewaarplicht voor notariële akten zodat zij niet eenvoudig verloren kunnen gaan.

Een notariële akte: niet verplicht, wel verstandig?

Vanwege al deze kenmerken moeten sommige zaken verplicht worden vastgelegd in een notariële akte. Geldt die verplichting niet? Dan kan het soms toch verstandig zijn om het vast te leggen in een notariële akte.

Testament

Als u geen testament heeft, valt u terug op het wettelijk erfrecht. Vaak zien we dat dat niet aansluit bij de wensen van onze cliënten. Dat kan gaan over bijvoorbeeld de verdeling van vermogen of over de erfbelasting. Er moet dan een testament komen. De hoofdregel is dat u hiervoor naar de notaris moet. Uw wilsbekwaamheid wordt dan ook vastgesteld. Twijfelt de notaris dan velt een arts dat oordeel.

Codicil

Op de notariële eis voor een testament is een uitzondering gemaakt: een codicil. In dit document kunt u bepaalde goederen nalaten aan iemand, zonder testament. Het codicil moet met de hand geschreven zijn, ondertekend en de datum van ondertekening moet vermeld staan. U kunt bijvoorbeeld sieraden, huisraad en kleding aan iemand nalaten.

Holografisch testament

Een exotische variant is een holografisch testament. Dat betreft nu juist wel een door uzelf geschreven testament. Dit komt in de praktijk maar weinig voor en dat is waarschijnlijk maar goed ook. Het grote nadeel is dat u geen zekerheid heeft dat datgene wat u opschrijft ook geldig is. Meestal is de schrijver geen groot kenner van het erfrecht. Verder moet u dit testament deponeren bij een notaris en laten inschrijven in het Centraal Testamentenregister. Pas dan is het geldig. Qua kosten bent u dan wellicht hetzelfde kwijt als bij een testament dat de notaris voor u opmaakt.

Schenken

Uitgangspunt is dat u schenkingen niet hoeft vast te leggen in een notariële akte. Een voorbeeld maakt veel duidelijk: de overhandiging van een envelop met geld voor een verjaardag. Dat legt u niet vast.

Gaat het om grotere bedragen? Dan is een schriftelijke vastlegging van een schenking vaak verstandig. Dit kan in een onderhandse akte, waarvan u hier een voorbeeld vindt. Een onderhandse akte is dus niet opgesteld door een notaris. Bepaalt u dat de schenking niet gedeeld moet worden bij een echtscheiding (de uitsluitingsclausule)? Dan is de akte nuttig om dat te kunnen bewijzen. Schenkt u onder bewind? Dan is een schenkingsakte verplicht. Dat mag een notariële akte zijn, maar dat hoeft niet.

Uitzondering: schenking op papier

Een variant die veel wordt gebruikt is de zogenaamde schenking op papier. Hier leest u wat deze schenking inhoudt.  De schenking op papier moet in beginsel worden vastgelegd in een notariële akte om de beoogde besparing voor de erfbelasting te behalen. De reden is dat schenkingen die pas worden uitgevoerd na overlijden, dezelfde vorm moeten hebben als een testament. Daar is hier hoogstwaarschijnlijk sprake van. Dus notarieel vastleggen als u elke discussie wilt vermijden. Is er in het verleden gebruik gemaakt van onderhandse akten en leven de partijen nog dan kan alles alsnog bekrachtigd worden in een notariële akte.

Levenstestament

Moet het levenstestament verplicht in een notariële akte? Het antwoord is: nee. Het levenstestament mag ook onderhands. Om een volmacht echter goed te kunnen gebruiken, moet een derde vertrouwen hebben in het document. Om dit vertrouwen te creëren zegt de praktijk: toch een notariële akte. Wel kennen de banken de zogenaamde bankvolmacht. Die wordt niet als notariële akte opgemaakt, maar onderhands.

Waarom een notariële akte?

In dit artikel gaven wij meer duidelijkheid over nut en noodzaak van een notariële akte. Twijfelt u over het gebruik van een notariële akte, bespreekt u dit dan met uw notaris.