Veel dga's hebben na de afschaffing van het pensioen in eigen beheer gekozen voor een oudedagsverplichting (ODV). Vaak wordt daarbij vooral gekeken naar het inkomen tijdens leven. In deel 1 van dit tweeluik hebben we daar uitgebreid bij stilgestaan. Maar juist bij overlijden kunnen belangrijke fiscale en erfrechtelijke vragen ontstaan. Wie krijgt de toekomstige uitkeringen? Wanneer moeten deze ingaan? En welke gevolgen heeft dat voor partner, kinderen en erfbelasting? In deze blog leest u wat er met de ODV gebeurt bij overlijden en welke keuzes er mogelijk zijn voor nabestaanden.
Kort samengevat
· Een ODV vervalt niet bij overlijden.
· De aanspraak gaat over op de erfgenamen.
· De fiscale gevolgen verschillen per situatie.
· Nabestaanden kunnen onder voorwaarden kiezen voor omzetting naar een lijfrente.
· De ODV leidt meestal niet direct tot erfbelasting, maar kan wel invloed hebben op de partnervrijstelling.
Wie krijgt de ODV na overlijden?
Een vraag die regelmatig terugkomt is: van wie is de ODV eigenlijk als de dga overlijdt?
In beginsel gaat de ODV-aanspraak over op de erfgenamen. Welke persoon uiteindelijk recht krijgt op de toekomstige uitkeringen hangt af van de ODV-overeenkomst, het testament en de wettelijke regels. Hierdoor kan het in de praktijk toch ingewikkeld worden. Veel dga's hebben naast een ODV-overeenkomst ook een testament opgesteld. Soms sluiten deze documenten naadloos op elkaar aan, maar dat is zeker niet altijd het geval.
Denk bijvoorbeeld aan een ondernemer die wil dat alle toekomstige uitkeringen naar zijn partner gaan. Of juist aan iemand die een deel van het vermogen aan zijn kinderen wil nalaten. De vraag is dan welke afspraken leidend zijn en wat de fiscale regels toestaan.
Juist omdat de ODV aan specifieke wettelijke voorwaarden is gebonden, kunnen wensen niet altijd één op één worden uitgevoerd. Daarom is het belangrijk dat de ODV-overeenkomst, het testament en de fiscale regelgeving goed op elkaar aansluiten. Lees hierover meer in onze blog Wie krijgt de odv uitkering bij uw overlijden?
Controleer of uw documenten nog actueel zijn
Veel testamenten dateren van vóór 2017, toen er nog sprake was van pensioen in eigen beheer.
Sinds de omzetting naar een ODV kunnen sommige bepalingen achterhaald zijn of onvoldoende aansluiten bij de huidige situatie. Dat lijkt misschien een detail, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Als documenten niet goed op elkaar aansluiten, kan dat leiden tot onverwachte fiscale gevolgen. In extreme gevallen kan zelfs een directe belastingheffing over de volledige ODV ontstaan.
Een periodieke controle van het testament en de ODV-documentatie kan daarom veel problemen voor nabestaanden voorkomen.
Overlijden vóórdat de ODV-uitkeringen zijn gestart
Overlijdt de dga voordat de ODV tot uitkering is gekomen? Dan blijft de ODV gewoon bestaan.
De aanspraak gaat vervolgens over op de erfgenamen. Daarbij gelden enkele wettelijke spelregels.
De belangrijkste is dat de uitkeringen uiterlijk binnen twaalf maanden na het overlijden moeten starten. Vervolgens moeten de uitkeringen gedurende twintig jaar plaatsvinden.
Een voorbeeld
Stel dat een dga overlijdt op 58-jarige leeftijd en een partner van 55 jaar achterlaat en die enig erfgenaam is.
De partner krijgt dan recht op de ODV-uitkeringen. Die moeten uiterlijk binnen een jaar na het overlijden ingaan. Vervolgens ontvangt de partner twintig jaar lang uitkeringen uit de bv.
Dat betekent dat de uitkeringen kunnen doorlopen tot ongeveer het 75e levensjaar van de partner.
Voor sommige nabestaanden sluit dat goed aan bij hun financiële situatie. Voor anderen juist niet.
Overlijden tijdens de uitkeringsfase
Ook wanneer de ODV al is ingegaan, stopt de regeling niet door overlijden.
De resterende uitkeringen gaan over op de erfgenamen. De oorspronkelijke looptijd verandert daarbij niet.
Een voorbeeld
Een dga start op 67-jarige leeftijd met ODV-uitkeringen en overlijdt vijf jaar later op 72-jarige leeftijd.
De oorspronkelijke uitkeringsperiode bedraagt twintig jaar. Na het overlijden resteert dus nog vijftien jaar. De erfgenamen ontvangen gedurende die vijftien resterende jaren de uitkeringen die nog openstaan.
De looptijd wordt niet verkort en kan ook niet worden verlengd.
Past de wettelijke regeling wel bij de wensen van de familie
De wettelijke regels rond de ODV bieden duidelijkheid, maar zijn niet altijd even flexibel.
Neem bijvoorbeeld een partner die zelf voldoende vermogen heeft en helemaal geen behoefte heeft aan extra inkomen direct na het overlijden van de dga.
Toch schrijft de wet voor dat de uitkeringen binnen twaalf maanden moeten starten als de ODV nog niet was ingegaan. Ook kan het voorkomen dat erfgenamen liever een andere verdeling of een andere uitkeringsvorm zouden willen.
Dat brengt ons bij een mogelijke alternatieve oplossing.
Kan de ODV worden omgezet in een lijfrente?
In bepaalde situaties kunnen nabestaanden ervoor kiezen om de ODV af te storten naar een bank of verzekeraar.
De ODV wordt dan omgezet in een lijfrente.
Vanaf dat moment gelden niet langer de regels van de ODV, maar de fiscale regels voor lijfrentes. Die bieden vaak meer flexibiliteit.
Zo zijn er onder voorwaarden mogelijkheden om:
· De ingangsdatum van de uitkeringen uit te stellen;
· Een andere uitkeringsvorm te kiezen;
· De uitkeringen beter af te stemmen op de persoonlijke financiële situatie.
Ook wanneer de ODV-uitkeringen al zijn gestart kan een omzetting naar een lijfrente interessant zijn.
Wel moet de bv beschikken over voldoende liquiditeiten om het benodigde kapitaal daadwerkelijk over te dragen aan de bank of verzekeraar. Lees meer over de fiscale spelregels van lijfrentes in onze blog: Mogelijkheden met lijfrentekapitaal dat vrijkomt.
Of een afstorting aantrekkelijk is, hangt af van onder meer:
· De inkomensbehoefte van de partner;
· De wensen van de erfgenamen;
· De omvang van het vermogen;
· De financiële positie van de bv;
· De gewenste flexibiliteit.
Hoe zit het met erfbelasting?
Bij overlijden denken veel mensen direct aan erfbelasting. De ODV kent daarbij een bijzondere behandeling.
De aanspraak op de toekomstige uitkeringen gaat over op de erfgenamen. Toch wordt de waarde van een zuivere ODV in beginsel niet direct belast met erfbelasting. De belastingheffing verschuift naar de toekomst. Dat betekent dat de erfgenamen later inkomstenbelasting betalen over de uitkeringen die zij daadwerkelijk ontvangen. Deze uitkeringen worden belast als inkomen in box 1.
Voor partners is er nog een extra aandachtspunt. Hoewel de ODV zelf doorgaans buiten de erfbelasting blijft, kan de waarde ervan wel invloed hebben op de hoogte van de partnervrijstelling (€ 828.035 in 2026). Dit gebeurt via de zogenoemde pensioenimputatie. Daardoor kan een deel van de beschikbare vrijstelling voor de langstlevende partner verloren gaan.
Vanuit estate planning kan het daarom interessant zijn om te onderzoeken of de ODV beter aan de kinderen kan worden toegedeeld. Dat is uiteraard alleen verstandig wanneer de financiële positie van de partner ook zonder deze toekomstige inkomsten voldoende sterk is.
Tot slot
Een ODV stopt niet bij overlijden. Voor partner en kinderen kunnen de fiscale gevolgen nog jarenlang doorwerken. Juist daarom is het belangrijk dat de ODV-overeenkomst, het testament en de wensen van de familie goed op elkaar zijn afgestemd.
Tijdens een vermogensplanningsgesprek kunnen wij de mogelijkheden en aandachtspunten voor uw situatie inzichtelijk maken. U leest hierover meer over onze dienstverlening.
Ook interessant
Heeft u een vraag over dit artikel?
De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.