Het einde van het jaar is een goed moment om uw financiële situatie tegen het licht te houden. Met enkele gerichte acties vóór 31 december kunt u mogelijk belasting besparen. In dit artikel bespreek ik zeven aandachtspunten voor particulieren om goed voorbereid aan het nieuwe jaar te beginnen. Voor ondernemers schreef mijn collega Erwin van Elst een apart artikel: Zeven eindejaarstips voor ondernemers in 2026
1. Breng uw box 3-vermogen in kaart
In box 3 is uw vermogen op 1 januari 2027 in principe bepalend. Kijk daarom nu hoeveel u spaart en belegt en welke schulden meetellen. Het tarief blijft 36%, maar het fictieve rendement op overige bezittingen stijgt van 6,00% naar 6,37%. Uw effectieve belastingdruk gaat daardoor van 2,16% naar 2,29%. Mogelijk stijgt het rendement door dekkingsvoorstellen van het kabinet voor het nieuwe box 3-stelsel zelfs naar 7,87%.
Grote uitgaven, schenkingen of extra aflossingen op uw hypotheek verlagen uw vermogen op de peildatum. Laat fiscale motieven niet de enige leidraad zijn. Houd genoeg geld beschikbaar voor onderhoud, verduurzaming en onverwachte kosten. Extra aflossen op uw hypotheek is vooral interessant als uw netto hypotheekrente hoger is dan het rendement dat u verwacht. Rente en kosten die u nog in 2026 betaalt, kunt u dit jaar aftrekken.
Verkoopt u vastgoed uit box 3? Probeer dan de notariële levering nog in 2026 te laten plaatsvinden. Het geld staat dan op de peildatum op uw bankrekening en wordt belast tegen het lagere spaarforfait (ongeveer 1,27%). Zolang de woning uw bezit is, telt de WOZ-waarde mee tegen het hoge forfait voor overige bezittingen.
2. Check of werkelijk rendement voordeliger is
Is uw werkelijke rendement lager dan het forfaitaire rendement? Dan kan de tegenbewijsregeling gunstig zijn. Bij werkelijk rendement tellen rente, huur en dividend mee, maar ook waardestijgingen en -dalingen van beleggingen, vastgoed en crypto. Vanaf dit jaar komt daar een bijtelling bij voor eigen gebruik van een tweede woning of andere onroerende zaak. Bewaar daarom jaaroverzichten, dividendnota’s, WOZ-beschikkingen en gegevens over aan- en verkopen. De Belastingdienst past het werkelijke rendement alleen toe als dat voor u gunstiger is.
3. Benut uw schenkingsvrijstellingen
Met een schenking ondersteunt u iemand op een moment dat het echt helpt, bijvoorbeeld voor een studie, een eigen onderneming of een andere belangrijke investering. Tegelijk verkleint u uw nalatenschap en daarmee mogelijk de toekomstige erfbelasting. In 2026 mogen ouders € 6.908 per kind belastingvrij schenken. Voor anderen, zoals kleinkinderen, neven, nichten en vrienden, is dat € 2.769.
Kinderen van 18 tot 40 jaar kunnen onder voorwaarden eenmalig een verhoogde vrijstelling gebruiken. Die is € 33.129 voor een vrij besteedbaar doel en € 69.009 voor een dure studie. Wilt u meer geven? Dan kan dat ook tot het bedrag van de eerste schenkbelastingschijf van 10% (€ 158.669). Leg grotere schenkingen schriftelijk vast. Wilt u weten welke vrijstelling bij u past? Lees dan Welke schenkingsvrijstelling kunt u in 2026 toepassen?.
4. Schenken op papier, behoudt flexibiliteit
Met een schenking op papier draagt u vermogen alvast over, terwijl u de beschikking erover houdt. De fiscale toekomst van deze regeling is wel minder zeker. Op Prinsjesdag zijn geen wijzigingen aangekondigd, maar toekomstige aanpassingen van de schenk- en erfbelasting zijn zeker niet uitgesloten.
Bedenk dat u een blijvende verplichting aangaat, waaronder 6% rente per jaar. Met een herroepingsclausule bouwt u een noodrem in voor het geval wetgeving, uw situatie of uw familieomstandigheden veranderen. Meer lezen? Schenking op papier: wachten of juist nu handelen?
5. Controleer uw ruimte voor aanvullend pensioen
Heeft u een pensioentekort, bijvoorbeeld door ondernemerschap of een loopbaanonderbreking? Dan kunt u mogelijk uw jaarruimte of reserveringsruimte gebruiken. Een storting op een lijfrenterekening kan onder voorwaarden aftrekbaar zijn in box 1. Het opgebouwde vermogen valt tijdens de opbouw niet in box 3. U betaalt pas inkomstenbelasting zodra de uitkeringen ingaan.
Wilt u de storting aftrekken in uw aangifte over 2026? Zorg dan dat u uiterlijk 31 december betaalt en bereken vooraf uw ruimte. Lees meer in Wat kunt u met lijfrente doen aan de opbouw van uw pensioen? U kunt ook online een lijfrente afsluiten bij ABN AMRO.
6. Plan giften en zorgkosten zorgvuldig
Bij giften aan een ANBI geldt voor eenmalige giften een drempel van 1% van uw verzamelinkomen (minimaal € 60) en een maximum van 10%. Periodieke giften (minimaal vijf jaar) zijn zonder drempel aftrekbaar, binnen de voorwaarden. Bij een gift aan een culturele ANBI mag u de aftrek met 25% verhogen, tot maximaal € 1.250. Meer lezen: Schenken aan goede doelen in 2026.
Ook bij specifieke zorgkosten kan timing schelen. Bundel planbare, niet-vergoede uitgaven, zoals een gehoorapparaat of een tandartsbehandeling, in één kalenderjaar. Zo komt u makkelijker boven de inkomensafhankelijke drempel uit. Premies en eigen risico zijn niet aftrekbaar. Lees welke zorgkosten aftrekbaar zijn.
Het kabinet wil de aftrek specifieke zorgkosten per 1 januari 2028 afschaffen. Over 2026 en 2027 kunt u nog aftrekken. De Tweede en Eerste Kamer moeten hier nog over stemmen, dus de uitkomst is nog niet zeker. Plan grote uitgaven daarom liever in 2026 of 2027.
7. Kies de overdrachtsdatum slim
Bent u tussen de 18 en 35 jaar en gaat u zelf in een bestaande woning wonen? Dan kunt u in 2026 mogelijk eenmalig vrijstelling van overdrachtsbelasting krijgen, tot een woningwaarde van € 555.000. Het hoeft niet uw eerste koopwoning te zijn, zolang u de vrijstelling niet eerder gebruikte. Overschrijdt de woning de grens, dan vervalt de vrijstelling volledig. In 2027 stijgt de grens naar € 615.000. Bepalend is de datum van levering bij de notaris, niet die van het koopcontract. Zit u boven de huidige grens, maar onder de nieuwe grens, overweeg dan de levering uit te stellen naar 2027.
Voor tweede woningen, vakantiewoningen en verhuurwoningen geldt in 2026 een tarief van 8%. Het kabinet stelt voor dit per 1 januari 2027 te verlagen naar 7%. Uw overdrachtsdatum kan dus een flink verschil maken. Lees meer in: Een huis kopen in 2026 of 2027: hoeveel overdrachtsbelasting betaalt u?
Begin op tijd
Wie vóór 31 december aandacht besteedt aan box 3, schenkingen, pensioen, aftrekposten en woningplannen, kan 2027 financieel gunstiger beginnen. Wacht niet tot de laatste decemberdagen, want banken, notarissen en adviseurs zijn dan druk. Bespreek uw situatie tijdig met uw adviseur.
Deze tips zijn gebaseerd op bestaande wet- en regelgeving en op de belastingplannen van het kabinet. Die kunnen tijdens de parlementaire behandeling nog wijzigen.
Ook interessant
Heeft u een vraag over dit artikel?
De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.