Een ANBI-stichting is één van de meest gebruikte structuren om filantropische activiteiten in onder te brengen. Voor het verkrijgen en het behouden van een ANBI-status moet een stichting voldoen aan een aantal voorwaarden. Eén belangrijke voorwaarde is dat de ANBI-stichting geen vermogen mag oppotten. Er mag niet meer vermogen worden aangehouden dan redelijkerwijs nodig is voor de continuïteit van de voorziene werkzaamheden. In dit artikel licht ik toe wat dit voor ANBI‑stichtingen betekent en vertel ik u meer over de verschillende onderdelen van het eigen vermogen.
Geld moet rollen
De bedoeling van de wetgever is dat geld ook daadwerkelijk ten goede komt aan het algemeen nut. Een ANBI-stichting mag daarom niet meer vermogen aanhouden dan redelijkerwijs nodig is. Maar wat wordt verstaan onder redelijkerwijs? Het is lang onduidelijk geweest wat hieronder wordt verstaan. In een beleidsbesluit van juli 2025 zijn de regels hiervoor geactualiseerd.
Een ander punt is de vraag hoe snel het geld moet rollen. De vuistregel is dat het geld binnen een redelijke termijn moet worden besteed. De Belastingdienst denk hierbij aan een termijn van twee jaar. Uitzonderingen hierop zijn het stamvermogen, de reserve voorziene werkzaamheden en de continuïteitsreserve. Waar bestaan deze vermogensonderdelen uit en wat zijn de regels met betrekking tot het vormen en aanhouden ervan?
Stamvermogen
Stamvermogen is vermogen of bestandsdelen die door middel van een schenking of nalatenschap zijn verkregen. De schenker of erflater heeft bepaald dat het vermogen in stand moeten worden gehouden. Een ANBI kan niet zelf vermogen als stamvermogen bestemmen. Als een dergelijke bepaling in een schenkingsakte of testament ontbreekt, dan is er geen sprake van stamvermogen en dient het vermogen te worden uitgekeerd volgens de doelstelling van de ANBI. In de praktijk heb ik hier een vervelende casus van meegemaakt.
Een aantal jaren geleden hielp ik een vrouw bij het vormgeven van de ANBI-stichting die zij in het gedachtegoed van haar pas overleden man had opgericht. De notaris die het testament van haar man had opgemaakt, had geen instandhoudingsbepaling bij het legaat opgenomen. In dit legaat werd een groot deel van zijn vermogen nagelaten aan de ANBI-stichting. Omdat de instandhoudingsbepaling ontbrak, moest het vermogen van haar man zodoende volledig worden uitgekeerd. Met behulp van een goed bestedingsplan is het vermogen van haar man uiteindelijk over meerdere jaren uitgekeerd op een manier die aansloot bij hun gezamenlijke waarden.
Reserve voorziene werkzaamheden
Een reserve voorziene werkzaamheden (ook wel bekend als de bestemmingsreserve) is een deel van het vermogen dat het bestuur van de ANBI apart zet voor een concrete voorgenomen activiteit. Dit betreft een activiteit die nodig is voor het bereiken van de algemeen nuttige doelstelling. U kunt dan denken aan bijvoorbeeld de aankoop of verbouwing van een ziekenhuispand voor een ziekenhuis. In de besluitvorming van juli 2025 is aanscherping aangebracht op het aanhouden van een reserve voorziene werkzaamheden. Waar voorheen alleen werd gesproken over ‘voorziene werkzaamheden’, moet deze reserve nu worden onderbouwd met concrete projecten en bedragen. De voorziene werkzaamheden moeten binnen een tijdsbestek van twee jaar plaatsvinden.
Continuïteitsreserve
De continuïteitsreserve is een financiële buffer die bedoeld is voor het continueren van de activiteiten van de ANBI, ook als er tijdelijk minder inkomsten zijn. Om de continuïteit van de werkorganisatie van een ANBI te kunnen waarborgen is het toegestaan om een continuïteitsreserve aan te houden. Als bijvoorbeeld financiering zou wegvallen voor een organisatie als Artsen zonder Grenzen of het Rode Kruis, is het belangrijk dat zij hun vaste kosten voor personeel of kantoorhuur voor een bepaalde periode kunnen blijven continueren. Dergelijke organisaties hebben hier een buffer voor: de continuïteitsreserve. Deze reserve mag een omvang hebben van 1,5 keer de werkorganisatie.
Deze regel geldt ook voor vermogensfondsen. Vermogensfondsen hebben veelal een minimale werkorganisatie. Vaak is er geen (of minimaal) betaald personeel in dienst en maken zij geen hoge kosten. In de praktijk betekent dit dat vermogensfondsen een veel lagere continuïteitsreserve aanhouden dan fondsenwervende instellingen.
Voldoen aan de ANBI-status: uitkeren ten behoeve van algemeen nut
Bent u bestuurder van een vermogensfonds met reserves die hoger zijn dan toegestaan? Dit betekent dat u maatregelen moet nemen om de ANBI-status te behouden. Wat kunt u doen?
Om te voldoen aan de vereisten van de ANBI-status dient het bestuur van de ANBI het exces aan vermogen uit te keren ten behoeve van het algemeen nut, in overeenstemming met de (statutaire) doelstelling van de ANBI. Dit kan een uitdaging zijn wanneer bijvoorbeeld het vermogen uit de continuïteitsreserve vele malen groter is dan het jaarlijkse bestedingsbudget van de ANBI. In de praktijk betekent dit vaak dat de ANBI meer moet schenken aan goede doelen. Een goed geefplan kan u helpen om hierbij een weloverwogen keuze te maken.
Ook interessant
Heeft u een vraag over dit artikel?
De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.