Direct naar content

De schenking op papier is een schenkingsmethode die in Nederland veel wordt toegepast. Maar let er op dat er nog best veel haken en ogen zitten aan deze schenking. In een eerder artikel heb ik er een aantal genoemd. Hier stel ik vier nieuwe vragen aan de orde.

1.Waarom moeten we voor een schenking op papier naar de notaris?

Schenkingen die pas worden uitgevoerd na overlijden, moeten verplicht worden vastgelegd in een notariële akte. Dat is zo geregeld omdat een testament ook in een notariële akte moet worden vastgelegd. De rechter heeft geoordeeld dat een schenking op papier in deze categorie valt. Hierover kan nog een mooi debat worden gevoerd. Anders dan bij een regeling in een testament moet er bij een schenking op papier mogelijk al schenkbelasting worden betaald, moet er jaarlijks rente worden betaald en zijn er gevolgen voor de inkomstenbelasting in box 3. Maar goed, de rechter heeft zijn oordeel al gegeven.

Soms willen mensen voor deze schenking niet naar de notaris en wordt de ‘terugleenstructuur’ opgezet. De ouders schenken dan geld aan de kinderen, die dat enkele dagen later als lening terugboeken naar de ouders. De ouders betalen de kinderen vervolgens 6% rente. Het oordeel van de rechter in deze situaties is dat hier sprake is van een ‘samenstel van rechtshandelingen’. Per saldo ontstaat een schenking die moet worden vastgelegd in een notariële akte. Dat is het meest duidelijk in situaties waarin jaarlijks wordt geschonken en terug wordt geleend. Het gevolg is dat de schenkingen niet meetellen bij het overlijden van de ouders. De beoogde besparing voor de erfbelasting wordt dan niet behaald.

De slotsom is: wilt u er zeker van zijn dat de schenking op papier slaagt, leg hem dan vast in een notariële akte.

2.Moet u voor elke schenking naar de notaris?

Uitgangspunt is u elk jaar opnieuw naar de notaris moet voor een nieuwe schenking op papier. Gemak dient de mens, dus er is over nagedacht of het niet mogelijk is om bij één notarisbezoek schenkingen voor meerdere jaren vast te leggen. U schenkt dan voor dit jaar en voor volgend jaar schenkt u onder de opschortende voorwaarde dat u en de ontvanger dan nog leven, enzovoorts.

Dit lijkt te kunnen, omdat voor de schenkbelasting is bepaald dat een schenking onder opschortende voorwaarde tot stand komt op het moment dat aan de voorwaarde is voldaan. Echter, de Belastingdienst koppelt de schenkingen aan elkaar en ziet een grote schenking ineens, die in termijnen wordt uitgekeerd. De Belastingdienst heeft inmiddels aan het kortste eind getrokken bij de Rechtbank en het Hof. Het wachten is nu op het oordeel van onze hoogste rechters, de Hoge Raad.

Het is overigens wel toegestaan dat de ontvangers u als schenker een volmacht geven om toekomstige schenkingen namens hen te accepteren. Dit kan de organisatie van volgende notarisbezoeken makkelijker maken.

3.Hoe gaat het voor de inkomstenbelasting?

Voor de inkomstenbelasting levert de schenking op papier de situatie op dat de schenker een schuld krijgt en de ontvanger een bezitting. Beiden komen terecht in box 3. De rente die de schenker aan de ontvanger betaalt, wordt niet apart belast. In 2021 is dit de belastingheffing in box 3:

Vermogen in box 3

(voor partners gelden dubbele bedragen)

Belasting als %

van vermogen

Heffingvrij vermogen € 50.000 -
€ 50.000 - € 100.000 0,59%
€ 100.000 - € 1.000.000 1,40%
Vanaf € 1.000.000 1,76%

In deze structuur worden grotere vermogens zwaarder belast dan kleinere vermogens. Bij een schenking op papier is doorgaans de situatie dat de schenker meer vermogen heeft dan de ontvanger. Er kan dan een voordeel ontstaan bij de belastingheffing over vermogen in box 3: de belastingbesparing van de schuld bij de schenker is groter dan de verschuldigde belasting over de vordering bij de ontvanger.

Een schenking op papier kan zo gunstig uitpakken voor de inkomstenbelasting. Een valkuil kan zijn dat de schenker geen vermogen in box 3 heeft. Bijvoorbeeld als het vermogen in de eigen woning (box 1) en/of in een BV (box 2) zit. De belastingheffing in box 3 bij de ontvanger kan dan een nadeel opleveren.

4.Bent u een echtpaar? Wie gaat dan schenken?

Een genuanceerde vraag bij echtparen is wie gaat schenken. Zijn dat beide echtgenoten of één van beide? Dat kan afhangen van de vraag of er alleen gemeenschappelijk vermogen is of dat er ook privévermogen is. Dat kan bijvoorbeeld voortkomen uit huwelijkse voorwaarden, of omdat er is geërfd met een uitsluitingsclausule. Als het vermogen gemeenschappelijk is, is het logisch als beide echtgenoten schenken. Als er privévermogen is, kan het slim zijn als één echtgenoot schenkt. Dit zal per situatie bekeken moeten worden.

Een planningsidee

Bij de planning van schenkingen op papier is de rente die de schenker jaarlijks moet betalen een belangrijk punt. De rente moet nu en in de toekomst goed te betalen zijn. Stel dat dit een bedrag is van € 10.000 per jaar. Een idee kan dan zijn om dit bedrag jaarlijks te schenken. Met een schenking op papier kan gedacht worden aan het opbouwen van een schuld, waarbij de rente € 10.000 per jaar is. Dit is het geval bij een schuld van € 166.000 (€ 10.000 / 6%). In beide gevallen is de financiële last € 10.000 per jaar, maar bij de schenking op papier is er daarnaast een grote schuld bij de schenker ontstaan. Dat kan extra gunstig uitpakken voor de erfbelasting.

Let er op dat dit de kern is van het idee en dat er nog veel nuances te maken zijn. De gevolgen voor de schenkbelasting van beide mogelijkheden zijn anders. En bij de schenking op papier is het betalen van € 10.000 een verplichting geworden.

Tot slot

De schenking op papier wordt veel toegepast, maar er zijn best veel zaken om op te letten. Ik heb een heel aantal zaken genoemd. Spreekt de schenking op papier u aan? Betrekt u deze zaken dan eens met een adviseur op uw eigen situatie.

Heeft u een vraag over dit artikel?

De specialisten van ABN AMRO MeesPierson komen graag met u in contact.