De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en de doorschuifregeling (DSR) zijn belangrijke faciliteiten voor bedrijfsopvolging. Afgelopen 1 januari zijn wijzigingen doorgevoerd, waarmee de ‘renovatie’ van de regeling lijkt afgerond. Het aangetreden kabinet heeft aangekondigd geen nieuwe wijzigingen in petto te hebben.
Wilt u eerst de basis van de regeling leren kennen, kijk dan hier: Bedrijfsopvolging: hoe werkt het fiscaal? - Financial Focus.
Het begrip ‘preferente aandelen’ is uitgebreid. Hierdoor vallen dit soort aandelen regelmatig niet meer onder de BOR en DSR. Alleen preferente aandelen die zijn uitgegeven bij een gefaseerde bedrijfsoverdracht blijven kwalificeren.
Bij de gefaseerde overdracht worden gewone aandelen van de overdrager (bijvoorbeeld een ouder) in delen omgezet in preferente aandelen. Tegelijkertijd worden gewone aandelen uitgegeven aan de opvolger (bijvoorbeeld een kind). Zo treedt de overdrager geleidelijk uit en groeit de opvolger in het ondernemerschap. Andere eisen waaraan moet worden voldaan blijven hier buiten behandeling.
De hoofdregel is nu dus dat preferente aandelen niet kwalificeren voor de faciliteiten, met de omschreven uitzondering. Preferente aandelen die alleen als kapitaalverschaffing dienen, vallen buiten de faciliteiten. Dit kan in de praktijk voor problemen zorgen, bijvoorbeeld bij letteraandelen.
Letteraandelen, zoals A-, B- of C-aandelen, worden vaak gebruikt bij bedrijfsopvolging. Veelal worden dan verschillende rechten toegekend aan aandelen met een andere letter. Met de nieuwe regels vallen letteraandelen sneller onder de definitie preferente aandelen. Het gaat er dan om dat ze bijzondere rechten geven ten opzichte van gewone aandelen. Soms lijken letteraandelen dan alleen te dienen als kapitaalverschaffing. Hierdoor kwalificeren deze aandelen niet langer automatisch voor de BOR en DSR.
Ondernemingen met letteraandelen die niet aan de nieuwe eisen voldoen, willen mogelijk hun aandelenstructuur aanpassen om onder de faciliteiten te blijven vallen. Men probeert de rechten die toegekend zijn aan te passen zodat ze alsnog aan de voorwaarden voldoen. Dat is werk voor specialisten.
Soms wil een bedrijf herstructureren, bijvoorbeeld wegens bedrijfseconomische redenen. De overdrager moet de aandelen echter minimaal een bepaalde periode in bezit hebben gehad: dat is de bezitsperiode. Er geldt een minimale bezitsperiode van vijf respectievelijk één jaar (bij schenking respectievelijk overlijden).
Vaak leidt een herstructurering tot de aanvang van een nieuwe bezitsperiode. Dat is niet aangenaam omdat de faciliteiten dan (deels) niet toegepast kunnen worden. Er zijn nu aanpassingen in de wet gedaan waardoor een herstructurering niet langer automatisch leidt tot het verlies van de faciliteiten. De voorwaarde is dan dat de economische gerechtigdheid niet wijzigt.
Andere versoepelingen voor de bezitstermijn gelden bijvoorbeeld in de volgende situaties.
De opvolgers moeten voldoen aan het voorzettingsvereiste. Die termijn is nu drie jaar. Men mag in die periode bijvoorbeeld niet de aandelen overdragen. Ook daar ging het regelmatig mis bij een herstructurering. Er is dan ook een vergelijkbare versoepeling toegepast. De eis is dan dat de subjectieve gerechtigdheid tot de onderneming niet mag afnemen als gevolg de herstructurering.
Deze wijzigingen (bezit en voortzetting) kunnen worden gezien als een verruiming waar de praktijk op zat te wachten.
Eerder was voorgesteld om de toegang tot de BOR en DSR te verruimen voor familiebedrijven met een gezamenlijk belang van minimaal 25% (familietoets) en om de verwateringsregeling uit te breiden. Hiermee werd beoogd dat familiebedrijven die van generatie op generatie zijn overgegaan toegang blijven houden tot de faciliteiten, ook bij zeer kleine of zelfs gekochte kleine belangen waarbij de familietoets wel werd behaald.
Deze maatregelen zijn niet doorgevoerd vanwege aanzienlijke risico's op ongeoorloofde staatssteun. Hiermee gaat ook het voorstel om de toegang tot de faciliteiten te beperken tot belangen van minimaal 5% van het geplaatste kapitaal niet door. Het is nu niet duidelijk wat de status is van dat laatste wetsvoorstel.
De regering heeft afgezien van een goedkeuring bij de Europese Commissie omdat daarmee wellicht ook de regeling zelf in het zicht kwam. Dat wilde men niet riskeren.
Om misbruik van de BOR tegen te gaan, pakt de wetgever ongewenste constructies aan, zoals de ‘carrousel’. Hierbij werden ondernemingen onder de vrijstelling overgedragen, teruggekocht en opnieuw overgedragen om zo meerdere keren gebruik te maken van de regeling. De faciliteiten zijn nu uitgesloten voor ondernemingen die eerder in bezit waren van de verkrijger, tot het maximum van de waarde van de eerdere overdracht.
Daarnaast zijn de eisen voor overdracht op hoge leeftijd aangescherpt. De wetgever wil voorkomen dat ouderen kort voor overlijden bedrijfsvermogen verkrijgen om dit fiscaal gunstig te schenken of te laten vererven. De bezitstermijn wordt verlengd met zes maanden per jaar dat de ondernemer ouder is dan de AOW-leeftijd, plus twee jaar.
Vanaf 2028 staan de faciliteiten opnieuw op het program om te worden geëvalueerd.
De wijzigingen maken de BOR en DSR strikter: preferente aandelen doen in beginsel niet mee. Carrousels en overdracht op hoge leeftijd worden bemoeilijkt. De regeling voor kleine familiebelangen en verwaterde belangen is niet doorgevoerd. Evenwel worden herstructureringen op onderdelen vriendelijker behandeld.
Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste aanpassingen, maar is niet uitputtend bedoeld.
Meer lezen over bedrijfsopvolging? Kijk dan hier: Binnenkort uw bedrijf overdragen? - ABN AMRO en Verkoop je bedrijf - Bedrijfsverkoop - Bedrijfsoverdracht - ABN AMRO.
