Belasting besparen door stakingslijfrente (ook mogelijk voor de overleden ondernemer)

Winsten boven de 78.426,- per ondernemer worden belast tegen 49,5% in box 1 (cijfers 2026). Bij een staking van de onderneming is er snel sprake van grotere winsten. Door (een deel van) de stakingswinst af te storten in een stakingslijfrente wordt de winst verlaagd met het afgestorte bedrag. Hierdoor is er bij de staking minder belasting verschuldigd. Zodra de lijfrentetermijnen gaan uitkeren zijn de uitkeringen wel belast, maar vaak tegen een lager tarief. Je betaalt later belasting, vaak tegen een lager tarief en ondertussen maak je rendement op “bruto” kapitaal, welke is vrijgesteld van box 3 heffing. Eigenlijk alleen maar voordelen, maar het afgestorte bedrag is niet meer beschikbaar voor andere doeleinden. Het kan dus de financiële flexibiliteit enigszins beperkten.

Stakingslijfrentes worden vrijwel altijd afgestort in een bancaire lijfrente, ook wel banksparen genoemd. De afgestorte bedragen worden dan altijd volledig uitgekeerd aan de gestaakte ondernemer (of zijn erfgenamen), dit in tegenstelling tot de verzekerde lijfrente.

Maximale omvang stakingslijfrente

Hoeveel stakingslijfrente een ondernemer mag afstorten is in beginsel afhankelijk van de leeftijd op het moment van staken. We kennen 3 categorieën (cijfers 2026):

Indien een ondernemer in de voorgaande jaren reeds een pensioenvoorziening heeft opgebouwd (Bijvoorbeeld via een oudedagsreserve. Of op basis van jaarruimte of reserveringsruimte) dan dient de commerciële waarde (op het moment van staken) van deze voorziening in mindering gebracht worden op het maximaal te storten bedrag. Een ondernemer mag echter nooit meer storten dan de omvang van de daadwerkelijke stakingswinst.

Aanvullend pensioen opbouwen boven op de stakingslijfrente

De stakingslijfrente betreft een pensioenopbouw over het verleden (de periode dat er nog sprake was van een actieve onderneming). Aanvullend mag er voor de toekomstige jaren verder aan pensioenopbouw gedaan worden middels jaarruimte en of reserveringsruimte (niet benutte jaarruimte van de afgelopen 10 jaar). Bij het bepalen van de hoogte van de maximale stakingslijfrente wordt gekeken naar de reeds opgebouwde voorzieningen per 1 januari van het jaar van staken. Aanvullend mag er over het jaar van staken (met de hoge stakingswinst) nog pensioen worden opgebouwd middels jaarruimte. De jaarruimte wordt regulier bepaald op basis van het inkomen van het voorgaande jaar. Echter in het jaar van staking mag het jaar van staken (met de hoge jaarwinst) als basis worden genomen. In de regel kan dan de maximale jaarruimte van 35.589,- worden benut (cijfers 2026). Dit bedrag mag bovenop de stakingslijfrente worden afgestort en in aftrek gebracht op de hoge jaarwinst. De stakingslijfrente en de jaarruimte dienen uiterlijk binnen 6 maanden na het jaar van staken te zijn afgestort om deze in aftrek te brengen. Bij een staking verdeeld over meerdere jaren, kan de aftrek over meerdere jaren verdeeld worden. De volgorde van het benutten van stakingslijfrente en de jaarruimte kan daarbij verschil maken in de maximale aftrekmogelijkheden. Laat u hierbij gedegen adviseren.

Staking door overlijden van de ondernemer

Minder bekend is dat ook een stakingslijfrente bedongen kan worden als er stakingswinst ontstaat als gevolg van het overlijden van de ondernemer. Ongeacht de leeftijd van de overleden ondernemer komt men dan altijd in aanmerking voor de hoge aftrek, uiteraard met een maximum van de hoogte van de stakingswinst zelf. De stakingslijfrente, in dat geval ook wel een nabestaandenlijfrente genoemd, kan alleen bedongen worden door de partner of de kinderen, mits zij ook erfgenaam zijn. De tijd om de nabestaandenlijfrente te bedingen is kort. Het bedrag dat de erfgenamen in aftrek willen brengen dient binnen 6 maanden na overlijden te zijn afgestort.

Belastingvoordeel

Het belastingvoordeel dat wordt behaald bij het afstorten van een stakingslijfrente is o.a. afhankelijk van de belastingdruk tijdens de periode dat de lijfrentetermijnen worden uitgekeerd. Het meest voordeel ontstaat als men de stakingslijfrente volledig kan aftrekken in de hoogste schijf tegen 49,5% en dat de toekomstige periodieke uitkering tegen een lager tarief worden belast. Als de uitkering plaatsvindt vanaf de AOW gerechtigde leeftijd betaalt deze over de eerste 38.883,- slechts 22,70% (17,85% inkomstenbelasting en 4,85% ZVW-bijdrage, cijfers 2026).

Erfbelasting

Uiteraard hoop je als gestaakte ondernemer zelf te kunnen genieten van de uitkeringen uit de (bancaire) lijfrente. Indien de ondernemer komt te overlijden voordat de lijfrente geheel is uitgekeerd, dan gaan de termijnen over naar de erfgenamen en is dit kapitaal vrijgesteld van erfbelasting. Echter voor de partner imputeert het lijfrentekapitaal wel op de vrijstelling voor de erfbelasting.  De vrijstelling voor de erfbelasting voor de partner valt dan lager uit. Als kinderen een lijfrenteuitkering erven dan vindt er geen pensioenimputatie plaats. Kinderen behouden dus altijd hun vrijstelling.

De erfgenamen moeten wel inkomstenbelasting betalen over de te ontvangen termijnen, net zoals de gestaakte ondernemer zelf had gemoeten. Door de keuze te maken wie de lijfrenteuitkering erft, kan dit een planningsinstrument zijn voor vermogensoverdracht. Belangrijke afweging hierbij is het inkomen en de belastindruk van de partner en de kinderen.

Planning

Het staken van een onderneming heeft vaak ingrijpende financiële en fiscale gevolgen. Het is vaak lonend om een aantal jaren voor de staking al vooruit te kijken of uw bedrijf klaar is voor het stakingsmoment. Door de juiste keuzes te maken valt veel geld te besparen. Onze bankers en specialisten van ABN AMRO helpen u graag bij deze ingewikkelde keuzes.