Bent u de gemachtigde in een levenstestament? Dit moet u weten

De gemachtigde heeft een grote opdracht

Het levenstestament regelt de situatie dat iemand zelf niet meer kan handelen, bijvoorbeeld door een ziekte als dementie. Meestal geeft iemand dan een algemene notariële volmacht. De gemachtigde mag dan ‘alles’ namens de volmachtgever doen. Laten we het praktisch maken en spreken over uw ouder als volmachtgever en u als gemachtigde.

Als uw ouder het niet meer kan, neemt u de taken over. Dat kan gaan om boodschappen doen, het bijhouden van de administratie, contacten met zorgverleners en de bankzaken. Mogelijk spelen ook grote beslissingen over de woonsituatie en langdurige zorg.

Naast het regelen van alle zaken in het eigen leven, moet u nu dus ook alles regelen in het leven van uw ouder. Dat kan een grote klus zijn, met een grote verantwoordelijkheid.

Wat houdt de volmacht precies in?

Ik ben hiervoor uitgegaan van de situatie dat u een algemene volmacht krijgt in een levenstestament die is opgesteld bij een notaris. Er zijn echter meer smaken mogelijk. Denk aan beperkte machtigingen, onderhandse machtigingen en een machtiging op een bankrekening. Sommige mensen gebruiken hiervoor een en/of-bankrekening. Meer hierover leest u in mijn artikel “Wat is het verschil tussen een volmacht en een levenstestament?”. Een notariële volmacht biedt naar mijn idee de beste garantie voor een soepele oplossing.

Is er niets geregeld? Dan moet u naar de rechter voor een meerderjarigenbewind of curatele om namens uw ouder te kunnen handelen. Dit is vaak de reden voor mensen om een levenstestament op te stellen en het ‘onderling te regelen’. Maar soms is een bewind via de rechter juist gewenst. Bijvoorbeeld omdat er spanningen in de familie zijn en het rechterlijke toezicht en de goedkeuring nodig zijn om knopen door te hakken.

Wanneer gaat de machtiging in?

Een meerderjarigenbewind kan worden uitgesproken als uw ouder niet meer zelf kan handelen. Hoe gaat dat bij een levenstestament? Kunt u dan ook pas handelen als uw ouder het zelf niet meer kan?

Het antwoord op deze vraag vinden we in het levenstestament. Er zijn twee hoofdwegen. Een arts stelt vast dat de volmachtgever wilsonbekwaam is. Daarna gaat de volmacht in. De andere mogelijkheid is dat de volmacht direct ingaat. U kunt dan op elk moment handelen, in het vertrouwen dat u dat alleen doet als het noodzakelijk is. Vanuit praktisch oogpunt is dat de mooiste oplossing, omdat vertraging wordt voorkomen. Ziet u hierover ook mijn artikel “Wanneer treedt uw levenstestament in werking?”.

Een praktisch punt voor bankzaken, is dat het levenstestament nog moet worden aangemeld bij de bank. Meer hierover leest u in ons artikel “Uw levenstestament of notariële volmacht aanmelden bij de bank”.

Gelden er beperkingen?

Elke volmacht kent beperkingen. Sommige beperkingen staan duidelijk in de volmacht. Andere volgen uit de bedoeling van de volmacht. Een voorbeeld van een duidelijke beperking is een verbod op het doen van schenkingen namens uw ouder.

Een voorbeeld van een impliciete beperking is dat u steeds moet handelen in het belang van uw ouder. Naast de vraag of u kunt handelen is er dus ook de vraag of u het mag. Stel bijvoorbeeld dat de volmacht niets zegt over het doen van schenkingen namens uw ouder. U kunt schenkingen doen namens uw ouder, maar mag het ook? Wat is het belang van uw ouder om geld weg te geven? Dat is niet altijd direct duidelijk en het beste is dan ook dat het levenstestament een richtsnoer op dit punt bevat.

U doet er dus goed aan om de beperkingen die in de volmacht zijn genoemd of uit de volmacht voortvloeien goed te kennen.

Moet of mag u handelen?

Een interessante vraag is of u moet handelen namens uw ouder of mag handelen. Is het verplicht of vrijblijvend? Over dit onderwerp bestaan verschillende juridische inzichten.

Een volmacht straalt een zekere vrijblijvendheid uit. Er is een bevoegdheid om namens iemand anders te kunnen handelen. Maar wat zou het idee van uw ouder hierover zijn? Zou die het zich zo voorstellen dat u alleen handelt als u zin en tijd heeft? Of gaat uw ouder ervan uit dat u steeds in actie komt als het nodig is?

Dit onderscheid kan juridische betekenis hebben. Is de volmacht niet eigenlijk een opdracht? Dat kan tot zwaardere verplichtingen leiden voor u. Juristen denken hier verschillend over.

Ik schaar dit punt onder het hoofdstuk ‘de gemachtigde heeft een grote klus’. Uw ouder zal de bedoeling hebben dat u daadwerkelijk gaat handelen als dat nodig is en u zult de intentie hebben om dan in actie te komen. U moet zich allebei realiseren dat dit een omvangrijke taak kan zijn. Leidt dat (mogelijk) tot knelpunten? Bespreek mogelijke oplossingen vooraf met elkaar. Als er meerdere kinderen zijn, dan kan over een taakverdeling worden nagedacht.

Heb oog voor andere betrokkenen

Een interessante vraag is of u moet handelen namens uw ouder of mag handelen. Is het verplicht of vrijblijvend? Over dit onderwerp bestaan verschillende juridische inzichten.

Een volmacht straalt een zekere vrijblijvendheid uit. Er is een bevoegdheid om namens iemand anders te kunnen handelen. Maar wat zou het idee van uw ouder hierover zijn? Zou die het zich zo voorstellen dat u alleen handelt als u zin en tijd heeft? Of gaat uw ouder ervan uit dat u steeds in actie komt als het nodig is?

Dit onderscheid kan juridische betekenis hebben. Is de volmacht niet eigenlijk een opdracht? Dat kan tot zwaardere verplichtingen leiden voor u. Juristen denken hier verschillend over.

Ik schaar dit punt onder het hoofdstuk ‘de gemachtigde heeft een grote klus’. Uw ouder zal de bedoeling hebben dat u daadwerkelijk gaat handelen als dat nodig is en u zult de intentie hebben om dan in actie te komen. U moet zich allebei realiseren dat dit een omvangrijke taak kan zijn. Leidt dat (mogelijk) tot knelpunten? Bespreek mogelijke oplossingen vooraf met elkaar. Als er meerdere kinderen zijn, dan kan over een taakverdeling worden nagedacht.

Afsluiting

Maak zorgvuldig afspraken voor de situatie waarin iemand niet meer zelfstandig kan handelen. We helpen de volmachtgever op weg met ons artikel “6 vragen over het levenstestament”.

In dit artikel hebben we de situatie bekeken vanuit het perspectief van de gemachtigde. Bent u gemachtigde? Lees het levenstestament zorgvuldig door en bespreek vooraf wat er van u wordt verwacht. In de ideale situatie wordt u betrokken bij het opstellen van de volmacht. Zo voorkomt u verrassingen op een moment dat er al veel speelt.